«هستی و شناخت »

مجله «هستی و شناخت» ادامة مجله «نامه فلسفی» و مجلات نامه مفید می­باشد که از سال 1374 تاکنون توسط دانشگاه مفید به طور پیوسته انتشار یافته است. از ابتدای سال 1374 مجله نامه مفید، به عنوان اولین و تنها مجله علمی - پژوهشی منتشره در شهر مقدس قم، به مدت یازده سال در حوزه‌های مختلف علوم انسانی خصوصاً حوزه‌های اقتصادی، فلسفی، حقوقی، علوم قرآنی و سیاسی به انتشار مقالات دانشگاهی پرداخت. به دنبال رشد کیفی جامعه علمی کشور و تخصصی ­تر شدن مجلات دانشگاهی به تناسب، نامه مفید نیز فعالیت خود را تنها به سه رشته محدود ساخت و از سال 1384 تحت سه عنوان تخصصی «نامه فلسفی»، «نامه اقتصادی» و «نامه حقوقی» به صورت دو شماره در سال انتشار یافت.

بر اساس سیاست جدید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و تخصصی­تر شدن مجلات دانشگاهی تصویب شد هر مجله نه تنها در یک موضوع فعالیت نماید، بلکه در آن رشته نیز دامنه فعالیّت خود را به زمینه‌های خاصی محدود سازد. به علاوه بر اساس سیاست‌های پیش‌گفته از مجلات دانشگاهی درخواست شد نام خود را نیز به تناسب تغییر دهند. در پیروی از این سیاست‌ها، از ابتدای سال 1389 مجلات نامه مفید، به جای سه عنوان نامبرده با عنوان‌های تخصصی‌تر «هستی و شناخت»، «سیاست‌های اقتصادی» و «حقوق تطبیقی» انتشار می­یابد. بنابراین «هستی و شناخت» در واقع نام جدید مجله‌ای است که پیش از این «نامه فلسفی» شناخته ‌شده است.

خدای بزرگ را شاکریم که در تمام این سال‌ها به ما توفیق داد تا بدون وقفه در خدمت جامعة علمی کشور باشیم؛ گرچه مشکلات و سختی‌های کمرشکن همواره سدّ راه انتشار مجلات دانشگاهی است. این مشکلات به گونه‌ای است که کمتر نشریه دانشگاهی ایستادگی کرده و برای سالیان دراز منتشر می‌شود. با استعانت از خدای متعال دل به ادامه راه می‌سپاریم. 

علمی و پژوهشی
معنای فوسیس در تفکر یونانی آغازین
1. معنای فوسیس در تفکر یونانی آغازین

علی ملک محمدی

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، صفحه 3-20

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33427

چکیده
  هدف این مقاله روشن کردن معنا/معانی واژۀ فوسیس (طبیعت) در تفکر یونانی آغازین، با بررسی و تحلیل کاربردهای آن یا شواهد موجود در نوشته‌های کهن یونانی ـ اعم از فلسفی و غیر آن ـ است. اهمیتِ یافتن معنای واژگان ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
بررسی کارایی «تعریف به ذاتیات» با تأملـی در پیش‌فرض‌های فلسفـی آن
2. بررسی کارایی «تعریف به ذاتیات» با تأملـی در پیش‌فرض‌های فلسفـی آن

سید محمد انتظام

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، صفحه 21-40

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33428

چکیده
  تعریف به ذاتیات طیف وسیعی از تعریفات منطقی را شامل می‌شود. ذاتیات در تعریفات حدّی (اعم از حدّ تام و ناقص) و تعریفات رسمی (اعم از رسم تام و بعضی از رسم‌های ناقص) و بعضی دیگر از اقسام تعریف که در این مقاله ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
تحلیل شناخت از نظر ویتگنشتاین متأخر
3. تحلیل شناخت از نظر ویتگنشتاین متأخر

فاطمه فرهانیان

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، صفحه 41-60

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33429

چکیده
  ویتگنشتاین در آخرین اثر خود با عنوان در باب یقین به تحلیل شناخت می‌پردازد. او با این ادعای مور مخالفت می‌کند که «من می‌دانم این یک دست است». به اعتقاد ویتگنشتاین، کاربرد واژۀ شناخت، شرایطی دارد ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
پدیدارشناسی ادراک حسی در فضای مجازی بر اساس آراء موریس مرلو‌ـ‌پونتی
4. پدیدارشناسی ادراک حسی در فضای مجازی بر اساس آراء موریس مرلو‌ـ‌پونتی

مریم عسگری؛ نرگس نظرنژاد

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، صفحه 61-82

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33430

چکیده
  موریس مرلو‌ـ‌پونتی از تأثیرگذارترین پدیدارشناسان فرانسوی قرن بیستم است. او در پدیدارشناسی خود، در صدد دست‌یابی به ذات ادراک حسی انسان است. انسان در پدیدارشناسی او سوژه‌ای بدن‌مند است که به همراه ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
نخستین تکلیف انسان، خداشناسـی یا خودشناسـی
5. نخستین تکلیف انسان، خداشناسـی یا خودشناسـی

عبدالرحیم سلیمانی

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، صفحه 83-100

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33431

چکیده
  متکلمان مسلمان عموماً نخستین تکلیف انسان را تأمل دربارۀ خدا دانسته‌اند. متکلمان اشعری این تکلیف را نقلی و برگرفته از آیات و روایات و نیز اجماع، و متکلمان معتزله و امامیه آن را عقلی دانسته و دو برهان برای ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
خاستگاه فلسفة اسلامی در نهضت ترجمه و پیشینة ایدئولوژیک آن در زمان ساسانی
6. خاستگاه فلسفة اسلامی در نهضت ترجمه و پیشینة ایدئولوژیک آن در زمان ساسانی

اسماعیل نوشاد؛ مرتضی حاج حسینی

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، صفحه 101-120

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33471

چکیده
  از آغاز جنبش‌های مانوی و مزدکی و تشکیل طبقۀ دهقانی و همچنین مهاجرت مسیحیان نسطوری به شاهنشاهی ساسانی، می‌توان تنش شبکه‌هایی ایدئولوژیک را با سیاست و اقتصاد حاکم دنبال کرد. این جریان‌ها پس از فراز و ...  بیشتر
عقل‌گـرایی اعتدالـی ـ انتقـادی در پذیرش باورهای دینی
1. عقل‌گـرایی اعتدالـی ـ انتقـادی در پذیرش باورهای دینی

عبدالرحیم سلیمانی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 21-38

چکیده
  در ارزیابی باورهای دینی کسانی قائل شده‌اند که یک شخص در صورتی مجاز به پذیرش یک باور است که برای آن برهانی داشته باشد که همه عقلای عالم را قانع کند، یا گفته‌اند فرد باید برای همه باورها و اعمال خود برهان ...  بیشتر
نسبت میـان بودن و داشتـن در فلسفه گابریل مارسل
2. نسبت میـان بودن و داشتـن در فلسفه گابریل مارسل

عبدالکریم محمدی؛ شهلا اسلامی

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 61-78

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.29671

چکیده
  چکیده از نظر گابریل مارسل آدمی دو گونه ارتباط با هستی دارد: «بودن» و «داشتن» و این دو، لازمه زندگی هستند. انسان، غالباً مقوله ملک و «داشتن» را بر بعضی از عناصر شخصی و حتی بر افکار و تصورات ...  بیشتر
خیال و ابژکتیویته در نقد اول کانت
3. خیال و ابژکتیویته در نقد اول کانت

عقیل فولادی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 79-98

چکیده
  این مقال، نخست به پیشینه بحث خیال می‌پردازد و بدین ‌طریق تأثیرگذاران بر کانت را روشن می‌نماید. پس از آن توضیحی در باب ابژکتیویته داده می‌شود و سپس به بحث از خیال در نقد عقل محض پرداخته می‌شود.  قوه ...  بیشتر
«برهان المسامتة» بر تناهی ابعاد و نقدهای آن
4. «برهان المسامتة» بر تناهی ابعاد و نقدهای آن

سجاد هجری

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 99-128

چکیده
  در جهان اسلام قول به تناهی ابعاد پارادایم غالب است؛ و برهان المسامتة - از نوآوری‌های ابن‌‌سینا در کتاب عیون الحکمة - شاید مهم‌‌ترین برهانی است که بر آن اقامه شده است. بر اساس این برهان، چنانچه خطی نامتناهی ...  بیشتر
بررسی مسئله عینیت در پدیدار‌شناسی هگلی
5. بررسی مسئله عینیت در پدیدار‌شناسی هگلی

اسماعیل نوشاد؛ محمد مشکات

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 147-160

چکیده
  پدیدار‌شناسی جان، از منظر هگل سیر تطور آگاهی از امر جزئی تا صورت معقول است. سعی هگل بر آن است تا از معضل شناخت‌شناسی سنتی - جدا افتادگی اساسی آگاهی و جهان واقع - گذر کرده و به صورت‌بندی جدیدی برسد. راه ...  بیشتر