«هستی و شناخت »

مجله «هستی و شناخت» ادامة مجله «نامه فلسفی» و مجلات نامه مفید می­باشد که از سال 1374 تاکنون توسط دانشگاه مفید به طور پیوسته انتشار یافته است. از ابتدای سال 1374 مجله نامه مفید، به عنوان اولین و تنها مجله علمی - پژوهشی منتشره در شهر مقدس قم، به مدت یازده سال در حوزه‌های مختلف علوم انسانی خصوصاً حوزه‌های اقتصادی، فلسفی، حقوقی، علوم قرآنی و سیاسی به انتشار مقالات دانشگاهی پرداخت. به دنبال رشد کیفی جامعه علمی کشور و تخصصی ­تر شدن مجلات دانشگاهی به تناسب، نامه مفید نیز فعالیت خود را تنها به سه رشته محدود ساخت و از سال 1384 تحت سه عنوان تخصصی «نامه فلسفی»، «نامه اقتصادی» و «نامه حقوقی» به صورت دو شماره در سال انتشار یافت.

بر اساس سیاست جدید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و تخصصی­تر شدن مجلات دانشگاهی تصویب شد هر مجله نه تنها در یک موضوع فعالیت نماید، بلکه در آن رشته نیز دامنه فعالیّت خود را به زمینه‌های خاصی محدود سازد. به علاوه بر اساس سیاست‌های پیش‌گفته از مجلات دانشگاهی درخواست شد نام خود را نیز به تناسب تغییر دهند. در پیروی از این سیاست‌ها، از ابتدای سال 1389 مجلات نامه مفید، به جای سه عنوان نامبرده با عنوان‌های تخصصی‌تر «هستی و شناخت»، «سیاست‌های اقتصادی» و «حقوق تطبیقی» انتشار می­یابد. بنابراین «هستی و شناخت» در واقع نام جدید مجله‌ای است که پیش از این «نامه فلسفی» شناخته ‌شده است.

خدای بزرگ را شاکریم که در تمام این سال‌ها به ما توفیق داد تا بدون وقفه در خدمت جامعة علمی کشور باشیم؛ گرچه مشکلات و سختی‌های کمرشکن همواره سدّ راه انتشار مجلات دانشگاهی است. این مشکلات به گونه‌ای است که کمتر نشریه دانشگاهی ایستادگی کرده و برای سالیان دراز منتشر می‌شود. با استعانت از خدای متعال دل به ادامه راه می‌سپاریم. 

علمی و پژوهشی
بررسی نظریۀ تعریف به بسایط در فلسفه سهروردی
1. بررسی نظریۀ تعریف به بسایط در فلسفه سهروردی

سید محمد انتظام

دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، صفحه 3-22

چکیده
  شیخ اشراق یکی از ناقدان جدی تعریف به ذاتیات ماهوی و به‌ویژه تعریف به حد است. او در آثار خود دو راه متفاوت را برای تعریف اشیاء معرفی می‌کند: در راه نخست، از تعریف موجودات نیازمند تعریف (مرکبات)، به اعراض ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
نسبت حکمت عملی با شاخه‌های آن در اندیشه فارابی
2. نسبت حکمت عملی با شاخه‌های آن در اندیشه فارابی

محمدعلی نوری

دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، صفحه 23-36

چکیده
  یکی از مسائل مطرح در بحث از ماهیت علم‌شناختی دانش‌ها و به گونه خاص در بحث از جایگاه و طبقه‌بندی دانش‌ها، نسبت دانش‌ها با دانش عامِ مشتمل بر آنها و یا به دیگر سخن چگونگی اطلاق دانش عام بر دانش‌های جزئی ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
وظایف انسان‌ها در قبال محیط زیست از نظر اخلاق و اسلام: اجماع هم‌پوش در اخلاق محیط زیست
3. وظایف انسان‌ها در قبال محیط زیست از نظر اخلاق و اسلام: اجماع هم‌پوش در اخلاق محیط زیست

ابوالقاسم فنایی؛ سجاد بهروزی

دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، صفحه 37-56

چکیده
  بحران محیط زیست همه مناطق کره زمین را در برگرفته و رهایی از آن نیازمند مشارکت همه انسان‌ها در حفاظت از محیط زیست است؛ مشارکتی که بدون توافق بر سر هنجارهای جهان‌شمول در اخلاق محیط زیست ممکن نیست؛ اما ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
شهود عقلانی از منظر افلاطون و فلوطین
4. شهود عقلانی از منظر افلاطون و فلوطین

جهانگیر مسعودی؛ محمد عنبرسوز

دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، صفحه 57-74

چکیده
  افلاطون و فلوطین، به‌عنوان دو تن از تأثیرگذارترین فیلسوفان دورۀ کلاسیک، توجه ویژه‌ای به شهود داشته‌اند. تفاوت‌هایی که این دو در مباحث فلسفی مختلف دارند، موجب می‌شود که نگاه واحدشان به شهود را مورد ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
بدن زیسته مرلو پونتی و جایگاه بدن در فلسفه تَرا بشریت
5. بدن زیسته مرلو پونتی و جایگاه بدن در فلسفه تَرا بشریت

یاشار کریمی؛ حسین اردلانی

دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، صفحه 75-88

چکیده
  مرلو پونتی فیلسوف پدیدارشناس فرانسوی به دنبال نظریات پدیدارشناسان پیش از خود در باب ادراک آدمی، زیست کردن و بودن در جهان را مهم‌ترین راه ادراک انسان دانست. مرلو پونتی با استفاده از اصطلاح «بدن- زیسته» ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
روایت گادامر از تفکر هرمنوتیکی افلاطون
6. روایت گادامر از تفکر هرمنوتیکی افلاطون

نبی الله سلیمانی

دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، صفحه 89-109

چکیده
  بن‌مایه‌های راهبرد هرمنوتیکی گادامر متأثر از فلسفه یونان و به‌ویژه دیالوگ و گفتگوهای افلاطونی است. اما درحالی‌که به عقیدۀ افلاطون، حقیقت از راه روش و آن هم از طریق دیالکتیک قابل حصول است، به عقیدۀ ...  بیشتر
شهود ایده‌ها بر اساس نظریه رؤیت افلاطون
1. شهود ایده‌ها بر اساس نظریه رؤیت افلاطون

بهناز پروین؛ حسین غفاری

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 25-42

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.29666

چکیده
  چکیده نظریه مثل افلاطون، به عنوان محور فلسفه او مبتنی بر استدلالات و مباحثات نظری (در مقابل ابتناء بر الهام و شهود) ایده‌ها را موجودات حقیقی معقول و آحاد تبیین‌گر کثرت عالم معرفی می‌کند که هم شرط لازم ...  بیشتر
نیچه و مسئله جدایی نفس و بدن در فلسفه دکارت
2. نیچه و مسئله جدایی نفس و بدن در فلسفه دکارت

اسماعیل نوشاد؛ احسان پناهبر

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 43-60

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.29669

چکیده
  چکیده در فلسفة دکارت نفس و بدن به گونه‌ای پیچیده، هم به صورتی متمایز از هم جدا هستند و هم دارای اتحادی ریشه‌ای هستند. فیلسوفان معاصر و خلف دکارت به راه‌های مختلفی برای رفع این تناقض متوسل شده‌اند. شاید ...  بیشتر
نسبت میـان بودن و داشتـن در فلسفه گابریل مارسل
3. نسبت میـان بودن و داشتـن در فلسفه گابریل مارسل

عبدالکریم محمدی؛ شهلا اسلامی

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 61-78

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.29671

چکیده
  چکیده از نظر گابریل مارسل آدمی دو گونه ارتباط با هستی دارد: «بودن» و «داشتن» و این دو، لازمه زندگی هستند. انسان، غالباً مقوله ملک و «داشتن» را بر بعضی از عناصر شخصی و حتی بر افکار و تصورات ...  بیشتر
نظام‌مندی فلسفۀ سیاسی هگل از نظر روش‌مندی: قانون طبیعی یا حقوق طبیعی
4. نظام‌مندی فلسفۀ سیاسی هگل از نظر روش‌مندی: قانون طبیعی یا حقوق طبیعی

محمدهادی حاجی بیگلو؛ علی مرادخانی

دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 99-110

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.26454

چکیده
  تفسیر فلسفۀ سیاسی هگل همواره مسئله‌ساز بوده است. در این میان تفسیری را می‌توان بهتر دانست که این مسئله‌سازی را بر اساس محور اصلی‌ آن آشکار کند. به نظر می‌رسد یکی از اساسی‌ترین تمایزها میان سنت قدمایی ...  بیشتر
تأملی بر مسئله آگاهی از منظر نظریه پیچیدگی و آشوب
5. تأملی بر مسئله آگاهی از منظر نظریه پیچیدگی و آشوب

احسان مرزبان؛ پیمان شریعت پناهی

دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 131-144

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.26455

چکیده
  علوم مختلف (از جمله فیزیک، زیست‌شناختی و فلسفه) از زوایای گوناگون در راستای توصیف چیستی آگاهی، کوشیده‌اند و همه دست‌کم در یک نتیجه هم‌داستانند: آگاهی موضوع پیچیده‌ای است. پارادایم غالب در کنکاش پیرامون ...  بیشتر