«هستی و شناخت »

مجله «هستی و شناخت» ادامة مجله «نامه فلسفی» و مجلات نامه مفید می­باشد که از سال 1374 تاکنون توسط دانشگاه مفید به طور پیوسته انتشار یافته است. از ابتدای سال 1374 مجله نامه مفید، به عنوان اولین و تنها مجله علمی - پژوهشی منتشره در شهر مقدس قم، به مدت یازده سال در حوزه‌های مختلف علوم انسانی خصوصاً حوزه‌های اقتصادی، فلسفی، حقوقی، علوم قرآنی و سیاسی به انتشار مقالات دانشگاهی پرداخت. به دنبال رشد کیفی جامعه علمی کشور و تخصصی ­تر شدن مجلات دانشگاهی به تناسب، نامه مفید نیز فعالیت خود را تنها به سه رشته محدود ساخت و از سال 1384 تحت سه عنوان تخصصی «نامه فلسفی»، «نامه اقتصادی» و «نامه حقوقی» به صورت دو شماره در سال انتشار یافت.

بر اساس سیاست جدید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و تخصصی­تر شدن مجلات دانشگاهی تصویب شد هر مجله نه تنها در یک موضوع فعالیت نماید، بلکه در آن رشته نیز دامنه فعالیّت خود را به زمینه‌های خاصی محدود سازد. به علاوه بر اساس سیاست‌های پیش‌گفته از مجلات دانشگاهی درخواست شد نام خود را نیز به تناسب تغییر دهند. در پیروی از این سیاست‌ها، از ابتدای سال 1389 مجلات نامه مفید، به جای سه عنوان نامبرده با عنوان‌های تخصصی‌تر «هستی و شناخت»، «سیاست‌های اقتصادی» و «حقوق تطبیقی» انتشار می­یابد. بنابراین «هستی و شناخت» در واقع نام جدید مجله‌ای است که پیش از این «نامه فلسفی» شناخته ‌شده است.

خدای بزرگ را شاکریم که در تمام این سال‌ها به ما توفیق داد تا بدون وقفه در خدمت جامعة علمی کشور باشیم؛ گرچه مشکلات و سختی‌های کمرشکن همواره سدّ راه انتشار مجلات دانشگاهی است. این مشکلات به گونه‌ای است که کمتر نشریه دانشگاهی ایستادگی کرده و برای سالیان دراز منتشر می‌شود. با استعانت از خدای متعال دل به ادامه راه می‌سپاریم. 

علمی و پژوهشی
معنای فرهنگ (Kultur و Bildung) در فلسفۀ نقادی کانت
1. معنای فرهنگ (Kultur و Bildung) در فلسفۀ نقادی کانت

محمدمهدی اردبیلی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 1-18

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.94303.1106

چکیده
  برداشت کانت از فرهنگ، عمدتاً به آثار متاخر او در حوزۀ تاریخ، انسان‌شناسی و غایت‌شناسی محدود شده است. همچنین به دلیل استعمال مبهم و نامنظم اصطلاحات Kultur و Bildung (و آمیختن آنها با مفاهیمی همچون Zivilisation و Erziehung) ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
آیا قضایای ناتمامیت گودل را می‌توان در مکانیک کوانتومی به‌کاربرد؟
2. آیا قضایای ناتمامیت گودل را می‌توان در مکانیک کوانتومی به‌کاربرد؟

سید مجید صابری فتحی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 19-52

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.123077.1210

چکیده
  مکانیک کوانتومی نظریه ای است که ساختار فکری بشر را دگرگون کرد. اما با وجود موفقیت ها ی زیاد آن از زمان اینشتین تاکنون عده ای در مورد کامل بودن آن دارای شک ، تردید و شبهه هستند. یکی از راه هایی که عده ای کامل ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
عرفان در مکتب ابن‌سینا
3. عرفان در مکتب ابن‌سینا

محمد صادق کاملان

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 53-74

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.112223.1164

چکیده
  بحث از نکته‌های عرفانی در نوشته‌های ابن‌سینا، این پرسش را پیش روی پژوهشگران نهاده است که آیا می‌توان او را یک نظریه‌پرداز در گستره عرفان تلقی کرد یا این مباحث او را باید به صورتی دیگر، تفسیر نمود. آیا ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
فلسفۀ سینوی و تفسیر جایگاه «شرّ» در نظام هستی
4. فلسفۀ سینوی و تفسیر جایگاه «شرّ» در نظام هستی

محمد (جلال الدین) ملکی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 75-96

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2019.113509.1171

چکیده
  مباحث مربوط به خیر و شر، یکی از دشوارترین پرسمان‏ها در فلسفه و آیین الاهی است و همۀ ادیان به این مسئله اذعان دارند و از سویی هیچ‌کس وجود آن را رد نکرده است. ازاین‌رو، با نخستین نگاه وجود شر در پیکرۀ نظام ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
«بررسی مقایسه ای جایگاه لذت در نظریه سعادت سن توماس و ملا‌صدرا»
5. «بررسی مقایسه ای جایگاه لذت در نظریه سعادت سن توماس و ملا‌صدرا»

سید محمد جواد بنی سعید لنگرودی؛ سید جواد میری؛ امیرعباس علیزمانی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 97-118

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.118572.1190

چکیده
  از جمله موضوعاتی که فلاسفه اهتمام زیادی به آن داشته اند چیستی سعادت انسان و نسبت لذت با آن است. سن توماس اکویناس در سنت فلسفه مسیحی، و صدرالمتالهین شیرازی در سنت فلسفه اسلامی به این موضوع پرداخته اند و ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
پاسخی به استدلال جیگون کیم در مورد نقش علّی اوصاف اخلاقی
6. پاسخی به استدلال جیگون کیم در مورد نقش علّی اوصاف اخلاقی

بهروز محمدی منفرد

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.115107.1176

چکیده
  رویکردهای مختلفی نسبت به نقش علّی اوصاف اخلاقی در تحقق امور فیزیکی و کارکرد این ادعا وجود دارد. برخی همانند جیگون کیم بر این باورند که اوصاف اخلاقی، همچون امور ذهنی از هیچ­گونه نقش علّی در تحقق امور ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
نسبت انسان و جهان در اندیشۀ هیدگر
7. نسبت انسان و جهان در اندیشۀ هیدگر

عبدالله نیک سیرت

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 141-160

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.78763.1064

چکیده
  یکی از مهم‏ترین فیلسوفان اگزیستانسیالیست نامدار آلمانی در سده بیستم «مارتین هیدگر» است. بنیادی‌ترین پرسش از نگاه هیدگر، پرسش از «هستی» است که متأسفانه هماره به دلیل توجه بیش‌ازحد به هستندگان ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
مفهوم واژه «طبیعت» در تفکر ابتداییِ یونان
8. مفهوم واژه «طبیعت» در تفکر ابتداییِ یونان

علی ملک محمدی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 161-182

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2019.85750.1086

چکیده
  این نوشتار به بررسی و تحلیل شواهد و قرائن موجود برای روشن کردن مفهوم/ مفاهیم واژه «طبیعت» در نوشته‌های کهن یونانی، اعم از فلسفی یا غیر فلسفی، اختصاص یافته است. یافتن مفهوم و معنای واژگان و تأثیراتی ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
شهود از منظر افلاطون و فلوطین
9. شهود از منظر افلاطون و فلوطین

محمد عنبرسوز؛ جهانگیر مسعودی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 183-202

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2019.91820.1099

چکیده
  افلاطون و فلوطین، به عنوان دو تن از تاثیرگذارترین فیلسوفان دوره‌ی کلاسیک، توجه ویژه‌ای به شهود داشته‌اند. تفاوت‌هایی که این دو در مباحث فلسفی مختلف دارند، موجب می‌شود که نگاه واحدشان به شهود را مورد ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
انسانیت‌زدایی از خدا و جهان در فلسفه جدید
10. انسانیت‌زدایی از خدا و جهان در فلسفه جدید

حامد شیواپور

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 203-228

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.135036.1248

چکیده
  تا پیش از فلسفه جدید، تلقی غالب در اندیشه بشری نسبت دادن ویژگی‌های انسانی هم به خدا و هم به جهان بود. بر این اساس، می‌توان تشبیه یا انسان‌وارانگاری هم درباره خدا و هم درباره جهان را ویژگی غالب تا پیش ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
بازخوانی نظریۀ قانون طبیعی درالاهیات فلسفی: بررسی رویکرد فرااخلاقی پروفسور فینیس و علامه طالقانی
11. بازخوانی نظریۀ قانون طبیعی درالاهیات فلسفی: بررسی رویکرد فرااخلاقی پروفسور فینیس و علامه طالقانی

ایوب افضلی؛ ابوالقاسم فنایی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 229-252

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.130924.1234

چکیده
  در تاریخ اندیشة اسلامی و مسیحی قانون طبیعی از مهم‌ترین نظریه‌هایی است که به توضیح سرشت اخلاق مورد توصیة دین پرداخته است. پروفسور فینیس (فیلسوف و متأله مسیحی) و علامه طالقانی (فیلسوف و متأله اسلامی) دو ...  بیشتر
علمی و پژوهشی
رویکرد واقع‌گرایانه چرچلند در حل مسئله گزاره‌گرایی و نقد آن
12. رویکرد واقع‌گرایانه چرچلند در حل مسئله گزاره‌گرایی و نقد آن

سیدمجتبی حسینی؛ مجید داودی بنی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، صفحه 252-278

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.49267.1022

چکیده
  از رویکردهای مربوط به تحلیل نظریه‌های علمی می‌توان به رویکرد‌های پوزِتیویستی و مدل-نظریه‌ای اشاره کرد. این رویکردها هرکدام اشکالاتی دارند و در تحلیل نظریه‌های علمی ناتوان به‌نظر می‌رسند. رویکرد ...  بیشتر

ابر واژگان