تبیین و مطالعه انتقادی فرضیه زبان فکر فودور
1. تبیین و مطالعه انتقادی فرضیه زبان فکر فودور

جعفر مروارید؛ مرتضی سالاری

دوره 6، شماره 1 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 1-30

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.35994.1005

چکیده
  کارکردگراها مدعی شدند بایستی حالات ذهنی را در قالب نقش-های علّی‌ای (یا نقش‌های کارکردی) معینی تعریف کرد که این حالات در تبین چگونگی رفتار اندامواره در موقعیت‌های مختلف ایفا می‌کنند. جری فودور فیلسوف ...  بیشتر
تنقیح مبانی اخلاق دینی و محتوای آن از منظر علامه طالقانی
2. تنقیح مبانی اخلاق دینی و محتوای آن از منظر علامه طالقانی

ایوب افضلی؛ ابوالقاسم فنائی

دوره 5، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 1-26

چکیده
  قانون طبیعی نظریه‌ای در عقل عملی است که در زمینه‌های عملی فلسفه و الاهیات از آن بحث می‌شود. نظریه الاهیاتی قانون طبیعی عهده‌دار تنقیح توصیه‌های اخلاقی خداوند است و دو خوانش حداقلی و حداکثری دارد. خوانش ...  بیشتر
معنای فرهنگ (Kultur و Bildung) در فلسفۀ نقادی کانت
3. معنای فرهنگ (Kultur و Bildung) در فلسفۀ نقادی کانت

محمدمهدی اردبیلی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، ، صفحه 1-18

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.94303.1106

چکیده
  برداشت کانت از فرهنگ، عمدتاً به آثار متاخر او در حوزۀ تاریخ، انسان‌شناسی و غایت‌شناسی محدود شده است. همچنین به دلیل استعمال مبهم و نامنظم اصطلاحات Kultur و Bildung (و آمیختن آنها با مفاهیمی همچون Zivilisation و Erziehung) ...  بیشتر
معنای علم: تحلیل و نقد برداشت پدیدارشناسانه از سیر تکوین علم در اندیشة هوسرل
4. معنای علم: تحلیل و نقد برداشت پدیدارشناسانه از سیر تکوین علم در اندیشة هوسرل

مجید داودی بنی

دوره 1، شماره 1 ، بهار و تابستان 1393، ، صفحه 3-20

چکیده
  ممکن است در برداشتی ساده‌نگرانه به نظر برسد سیر تکوین علوم معاصر از الگویی طبیعی و متعین پیروی می‌کند. ادموند هوسرل در کتاب بحران علوم اروپایی، این برداشت متداول را متزلزل می‌سازد. او با روشی خاص مفاهیم ...  بیشتر
تلقی سینوی و صدرایی از حرکت در جوهر و عرض و چگونگی مواجه آنان با مشکل اینهمانی
5. تلقی سینوی و صدرایی از حرکت در جوهر و عرض و چگونگی مواجه آنان با مشکل اینهمانی

سید محمد انتظام

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 3-20

چکیده
  فیلسوفان مسلمان در معنای حرکت در مقوله (جوهر و اعراض) احتمالات و تفسیرهای مختلفی را بیان کرده‌اند. در میان آن‌ها دو تفسیر، از اهمیت بیشتری برخوردار است. بر اساس یک تفسیر که در این مقاله از آن به تلقی سینوی ...  بیشتر
سکوت عقلی
6. سکوت عقلی

امیر دیوانی

دوره 2، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 3-20

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2015.26263

چکیده
  از بحث‌های فلسفی مورد اهتمام در فلسفة اسلامی و فلسفة غرب مشخص کردن مرزهای شناخت عقل انسانی از واقع است. به تبع مرزهای وجودی عقل در شناخت، مرزهای سخن و گفتار عقل در مقام اخبار از واقع به میان می‌آید. در ...  بیشتر
تجدید نظر افلاطون در وجودشناسی و معرفت‌شناسی پیش از محاورات دوره میانی
7. تجدید نظر افلاطون در وجودشناسی و معرفت‌شناسی پیش از محاورات دوره میانی

محمدباقر قمی

دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 3-24

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.26324

چکیده
  این مقاله در جستجوی اثبات این نکته است که برخی از مبانی و اصول معرفت‌شناختی و وجود‌شناختی افلاطون در فاصله میان محاورات دوره اولیه و دوره میانی تغییر کرده است. هر چند این نتیجه به نوعی به تقویت دیدگاه ...  بیشتر
نقش معانی متعدد موجود در تمایز افراد در فلسفه ارسطو
8. نقش معانی متعدد موجود در تمایز افراد در فلسفه ارسطو

غلام عباس جمالی

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 3-24

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.29622

چکیده
  چکیده تمایز افراد در فلسفة ارسطو بر پایة تفاسیر موجود در باب  نسبت صورت و ماده، خواه سنتی یا رایج، همچون مسئله‌ای بنیادی ظاهر می‌شود. مقاله حاضر ضمن نقادی از این تفاسیر می‌کوشد تا تفسیری کاملاَ متفاوت ...  بیشتر
اثبات خـدا و امکان مابعدالطبیعـه با توجه به نقدهای کانت
9. اثبات خـدا و امکان مابعدالطبیعـه با توجه به نقدهای کانت

عقیل فولادی

دوره 3، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، ، صفحه 3-18

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.32507

چکیده
  براهین اثبات خدا در دورة جدید اندیشة فلسفی غرب با چالش‌هایی روبرو شده است. نظام‌مندترین یورش نظری بر این براهین، توسط ایمانوئل کانت، در نیمة دوم قرن هجدهم میلادی صورت گرفت که عقل نظری از اثبات یا انکار ...  بیشتر
معنای فوسیس در تفکر یونانی آغازین
10. معنای فوسیس در تفکر یونانی آغازین

علی ملک محمدی

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 3-20

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33427

چکیده
  هدف این مقاله روشن کردن معنا/معانی واژۀ فوسیس (طبیعت) در تفکر یونانی آغازین، با بررسی و تحلیل کاربردهای آن یا شواهد موجود در نوشته‌های کهن یونانی ـ اعم از فلسفی و غیر آن ـ است. اهمیتِ یافتن معنای واژگان ...  بیشتر
بررسی نظریۀ تعریف به بسایط در فلسفه سهروردی
11. بررسی نظریۀ تعریف به بسایط در فلسفه سهروردی

سید محمد انتظام

دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 3-22

چکیده
  شیخ اشراق یکی از ناقدان جدی تعریف به ذاتیات ماهوی و به‌ویژه تعریف به حد است. او در آثار خود دو راه متفاوت را برای تعریف اشیاء معرفی می‌کند: در راه نخست، از تعریف موجودات نیازمند تعریف (مرکبات)، به اعراض ...  بیشتر
واقع‌گرایی علمی و تعین ناقص نظریه‌ها
12. واقع‌گرایی علمی و تعین ناقص نظریه‌ها

میر سعید موسوی کریمی

دوره 7، شماره 1 ، بهار و تابستان 1399

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2021.530038.1356

چکیده
  یکی از براهین ضدواقع‌گرایان علیه واقع‌گرایی علمی، برهان تعین ناقص است. بر مبنای این برهان، می‌توان تعداد نامتناهی توصیف تئوریک ناسازگار با یک‌دیگر دربارۀ عالم داشت در حالی که همگی در نتایج تجربی با ...  بیشتر
بررسی و نقد نظریه حذف‌گرایی ماده‌باور
13. بررسی و نقد نظریه حذف‌گرایی ماده‌باور

فخرالسادات موسوی کریمی؛ میر سعید موسوی کریمی؛ رضا اکبریان؛ محمد سعیدی‌مهر

دوره 3، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، ، صفحه 19-42

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.32545

چکیده
  حذف‌گرایی ماده‌باور یکی از دیدگاه‌های مطرح در فلسفه ذهن است که بنا بر آن، روان‌شناسی عامیانه، به مثابه یک نظریه عرفی درباره رفتار انسان، نظریه‌ای کاذب است. یعنی، برخی یا تمام حالات ذهنی که روان‌شناسی ...  بیشتر
آیا قضایای ناتمامیت گودل را می‌توان در مکانیک کوانتومی به‌کاربرد؟
14. آیا قضایای ناتمامیت گودل را می‌توان در مکانیک کوانتومی به‌کاربرد؟

سید مجید صابری فتحی

دوره 6، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1398، ، صفحه 19-52

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.123077.1210

چکیده
  مکانیک کوانتومی نظریه ای است که ساختار فکری بشر را دگرگون کرد. اما با وجود موفقیت ها ی زیاد آن از زمان اینشتین تاکنون عده ای در مورد کامل بودن آن دارای شک ، تردید و شبهه هستند. یکی از راه هایی که عده ای کامل ...  بیشتر
تاریخ‌نگاری برون‌گرایانة علم: بازخوانـی تـز هِسـن ـ گروسمـان
15. تاریخ‌نگاری برون‌گرایانة علم: بازخوانـی تـز هِسـن ـ گروسمـان

امیرمحمد گمینی

دوره 1، شماره 1 ، بهار و تابستان 1393، ، صفحه 21-44

چکیده
  مقاله‌ای که بوریس هسن در 1931 منتشر کرد، توجه مورخین علم را به عوامل اجتماعی و ایدئولوژیک در شکل‌دهی تاریخ علم جلب کرد. این مقاله نوع جدیدی از تاریخ‌نگاری علم را ایجاد نمود که تاریخ‌نگاری برون‌گرا نامیده ...  بیشتر
عقل‌گـرایی اعتدالـی ـ انتقـادی در پذیرش باورهای دینی
16. عقل‌گـرایی اعتدالـی ـ انتقـادی در پذیرش باورهای دینی

عبدالرحیم سلیمانی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 21-38

چکیده
  در ارزیابی باورهای دینی کسانی قائل شده‌اند که یک شخص در صورتی مجاز به پذیرش یک باور است که برای آن برهانی داشته باشد که همه عقلای عالم را قانع کند، یا گفته‌اند فرد باید برای همه باورها و اعمال خود برهان ...  بیشتر
باور دینی و شناخت افلاطونی
17. باور دینی و شناخت افلاطونی

سید مسعود موسوی کریمی

دوره 2، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 21-36

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2015.26265

چکیده
  در جستجوی بهترین راه ممکن برای آزمون و تأیید باورهای دینی، نخست نسبت شناخت افلاطونی با شناخت‌های عقلی و تجربی‌تبیین شده است. سپس نشان داده شده است که چگونه از آموزه‌های افلاطونی برای تبیین پدیده‌ها ...  بیشتر
بررسی کارایی «تعریف به ذاتیات» با تأملـی در پیش‌فرض‌های فلسفـی آن
18. بررسی کارایی «تعریف به ذاتیات» با تأملـی در پیش‌فرض‌های فلسفـی آن

سید محمد انتظام

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 21-40

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33428

چکیده
  تعریف به ذاتیات طیف وسیعی از تعریفات منطقی را شامل می‌شود. ذاتیات در تعریفات حدّی (اعم از حدّ تام و ناقص) و تعریفات رسمی (اعم از رسم تام و بعضی از رسم‌های ناقص) و بعضی دیگر از اقسام تعریف که در این مقاله ...  بیشتر
نسبت حکمت عملی با شاخه‌های آن در اندیشه فارابی
19. نسبت حکمت عملی با شاخه‌های آن در اندیشه فارابی

محمدعلی نوری

دوره 4، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1396، ، صفحه 23-36

چکیده
  یکی از مسائل مطرح در بحث از ماهیت علم‌شناختی دانش‌ها و به گونه خاص در بحث از جایگاه و طبقه‌بندی دانش‌ها، نسبت دانش‌ها با دانش عامِ مشتمل بر آنها و یا به دیگر سخن چگونگی اطلاق دانش عام بر دانش‌های جزئی ...  بیشتر
انسجام «معرفت تصوّری» و «معرفت تصدیقی» به باری تعالی، در پرتو تحلیل گزارة «کمال معرفته التصدیق به» از خطبة اول نهج البلاغه
20. انسجام «معرفت تصوّری» و «معرفت تصدیقی» به باری تعالی، در پرتو تحلیل گزارة «کمال معرفته التصدیق به» از خطبة اول نهج البلاغه

محمدحسین وفاییان

دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 25-42

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.26395

چکیده
  بخش اول از نخستین خطبۀ نهج البلاغه، بیانی برهانی در توصیف و تبیین مراتب دین، معرفت، اخلاص و توحید باری تعالی است. امیر‌المومنین علیه السلام در عبارت «کمال معرفته التصدیق به» از این خطبه، به بیان ...  بیشتر
شهود ایده‌ها بر اساس نظریه رؤیت افلاطون
21. شهود ایده‌ها بر اساس نظریه رؤیت افلاطون

بهناز پروین؛ حسین غفاری

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 25-42

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.29666

چکیده
  چکیده نظریه مثل افلاطون، به عنوان محور فلسفه او مبتنی بر استدلالات و مباحثات نظری (در مقابل ابتناء بر الهام و شهود) ایده‌ها را موجودات حقیقی معقول و آحاد تبیین‌گر کثرت عالم معرفی می‌کند که هم شرط لازم ...  بیشتر
فرگه، عالم سوم و افلاطون‌گرایی در فلسفه او
22. فرگه، عالم سوم و افلاطون‌گرایی در فلسفه او

علیرضا ملکی

دوره 5، شماره 1 ، بهار و تابستان 1397، ، صفحه 27-40

چکیده
  در این نوشتار نگارنده به دنبال آن است که با بررسی اجمالی عالم مثال و موجودات متعلق به آن و همچنین تشریح جزئیات و ویژگی آن موجودات در برابر موجودات عالم مادون خط افلاطون، مقایسه‌ای داشته باشد با ایده اصلی ...  بیشتر
چرخش زبانیِ فرگه: چگونگی و تاثیرات آن
23. چرخش زبانیِ فرگه: چگونگی و تاثیرات آن

علیرضا ملکی؛ میر سعید موسوی کریمی

دوره 6، شماره 1 ، بهار و تابستان 1398، ، صفحه 31-48

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2020.116836.1180

چکیده
  اهمیّت و نقش زبان طبیعی در فلسفه بر کسی پوشیده نیست. ارسطو برای نظام بخشی به منطق و ارائه قواعد آن به میزان قابل توجهی متکی به زبان طبیعی بود به گونه‌ای که قوانین منطقی خود را در چارچوب همین زبان مطرح کرد. ...  بیشتر
چگونگی تعریف خداوند از دیدگاه ابن سینا
24. چگونگی تعریف خداوند از دیدگاه ابن سینا

سید محمد انتظام

دوره 7، شماره 1 ، بهار و تابستان 1399

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2021.122414.1207

چکیده
  از آنجا که خداوند فاقد ذاتیات ماهوی است تعریف او به ذاتیات ماهوی ممکن نیست. پرسشی که در این مقاله به آن پاسخ داده‌ایم این است که آیا می‌توان خداوند را به جز ذاتیات، به گونه ای دیگر تعریف کرد؟ پاسخ ابن ...  بیشتر
اصول وجودـ معرفت‌شناختی محاورات اولیه افلاطون
25. اصول وجودـ معرفت‌شناختی محاورات اولیه افلاطون

محمدباقر قمی

دوره 2، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 37-54

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2015.26266

چکیده
  در این جستار برآنیم اصول وجود‌شناختی و معرفت‌شناختی افلاطون در محاورات اولیه و به خصوص لاخس، خارمیدس، اوثیفرون، اوتیدموس و هیپیاس بزرگ را بر مبنای سه عنصر آنچه «دور سقراطی» می‌نامیم یعنی پرسش ...  بیشتر