معنای علم: تحلیل و نقد برداشت پدیدارشناسانه از سیر تکوین علم در اندیشة هوسرل
1. معنای علم: تحلیل و نقد برداشت پدیدارشناسانه از سیر تکوین علم در اندیشة هوسرل

مجید داودی بنی

دوره 1، شماره 1 ، بهار و تابستان 1393، ، صفحه 5-20

چکیده
  ممکن است در برداشتی ساده‌نگرانه به نظر برسد سیر تکوین علوم معاصر از الگویی طبیعی و متعین پیروی می‌کند. ادموند هوسرل در کتاب بحران علوم اروپایی، این برداشت متداول را متزلزل می‌سازد. او با روشی خاص مفاهیم ...  بیشتر
تلقی سینوی و صدرایی از حرکت در جوهر و عرض و چگونگی مواجه آنان با مشکل اینهمانی
2. تلقی سینوی و صدرایی از حرکت در جوهر و عرض و چگونگی مواجه آنان با مشکل اینهمانی

سید محمد انتظام

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 3-20

چکیده
  فیلسوفان مسلمان در معنای حرکت در مقوله (جوهر و اعراض) احتمالات و تفسیرهای مختلفی را بیان کرده‌اند. در میان آن‌ها دو تفسیر، از اهمیت بیشتری برخوردار است. بر اساس یک تفسیر که در این مقاله از آن به تلقی سینوی ...  بیشتر
سکوت عقلی
3. سکوت عقلی

امیر دیوانی

دوره 2، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 3-20

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2015.26263

چکیده
  از بحث‌های فلسفی مورد اهتمام در فلسفة اسلامی و فلسفة غرب مشخص کردن مرزهای شناخت عقل انسانی از واقع است. به تبع مرزهای وجودی عقل در شناخت، مرزهای سخن و گفتار عقل در مقام اخبار از واقع به میان می‌آید. در ...  بیشتر
تجدید نظر افلاطون در وجودشناسی و معرفت‌شناسی پیش از محاورات دوره میانی
4. تجدید نظر افلاطون در وجودشناسی و معرفت‌شناسی پیش از محاورات دوره میانی

محمدباقر قمی

دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 3-24

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.26324

چکیده
  این مقاله در جستجوی اثبات این نکته است که برخی از مبانی و اصول معرفت‌شناختی و وجود‌شناختی افلاطون در فاصله میان محاورات دوره اولیه و دوره میانی تغییر کرده است. هر چند این نتیجه به نوعی به تقویت دیدگاه ...  بیشتر
نقش معانی متعدد موجود در تمایز افراد در فلسفه ارسطو
5. نقش معانی متعدد موجود در تمایز افراد در فلسفه ارسطو

غلام عباس جمالی

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 3-24

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.29622

چکیده
  چکیده تمایز افراد در فلسفة ارسطو بر پایة تفاسیر موجود در باب  نسبت صورت و ماده، خواه سنتی یا رایج، همچون مسئله‌ای بنیادی ظاهر می‌شود. مقاله حاضر ضمن نقادی از این تفاسیر می‌کوشد تا تفسیری کاملاَ متفاوت ...  بیشتر
اثبات خـدا و امکان مابعدالطبیعـه با توجه به نقدهای کانت
6. اثبات خـدا و امکان مابعدالطبیعـه با توجه به نقدهای کانت

عقیل فولادی

دوره 3، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، ، صفحه 3-18

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.32507

چکیده
  براهین اثبات خدا در دورة جدید اندیشة فلسفی غرب با چالش‌هایی روبرو شده است. نظام‌مندترین یورش نظری بر این براهین، توسط ایمانوئل کانت، در نیمة دوم قرن هجدهم میلادی صورت گرفت که عقل نظری از اثبات یا انکار ...  بیشتر
معنای فوسیس در تفکر یونانی آغازین
7. معنای فوسیس در تفکر یونانی آغازین

علی ملک محمدی

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 3-20

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33427

چکیده
  هدف این مقاله روشن کردن معنا/معانی واژۀ فوسیس (طبیعت) در تفکر یونانی آغازین، با بررسی و تحلیل کاربردهای آن یا شواهد موجود در نوشته‌های کهن یونانی ـ اعم از فلسفی و غیر آن ـ است. اهمیتِ یافتن معنای واژگان ...  بیشتر
تاریخ‌نگاری برون‌گرایانة علم: بازخوانـی تـز هِسـن ـ گروسمـان
8. تاریخ‌نگاری برون‌گرایانة علم: بازخوانـی تـز هِسـن ـ گروسمـان

امیرمحمد گمینی

دوره 1، شماره 1 ، بهار و تابستان 1393، ، صفحه 21-44

چکیده
  مقاله‌ای که بوریس هسن در 1931 منتشر کرد، توجه مورخین علم را به عوامل اجتماعی و ایدئولوژیک در شکل‌دهی تاریخ علم جلب کرد. این مقاله نوع جدیدی از تاریخ‌نگاری علم را ایجاد نمود که تاریخ‌نگاری برون‌گرا نامیده ...  بیشتر
عقل‌گـرایی اعتدالـی ـ انتقـادی در پذیرش باورهای دینی
9. عقل‌گـرایی اعتدالـی ـ انتقـادی در پذیرش باورهای دینی

عبدالرحیم سلیمانی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 21-38

چکیده
  در ارزیابی باورهای دینی کسانی قائل شده‌اند که یک شخص در صورتی مجاز به پذیرش یک باور است که برای آن برهانی داشته باشد که همه عقلای عالم را قانع کند، یا گفته‌اند فرد باید برای همه باورها و اعمال خود برهان ...  بیشتر
باور دینی و شناخت افلاطونی
10. باور دینی و شناخت افلاطونی

مسعود موسوی کریمی

دوره 2، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 21-36

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2015.26265

چکیده
  در جستجوی بهترین راه ممکن برای آزمون و تأیید باورهای دینی، نخست نسبت شناخت افلاطونی با شناخت‌های عقلی و تجربی‌تبیین شده است. سپس نشان داده شده است که چگونه از آموزه‌های افلاطونی برای تبیین پدیده‌ها ...  بیشتر
انسجام «معرفت تصوّری» و «معرفت تصدیقی» به باری تعالی، در پرتو تحلیل گزارة «کمال معرفته التصدیق به» از خطبة اول نهج البلاغه
11. انسجام «معرفت تصوّری» و «معرفت تصدیقی» به باری تعالی، در پرتو تحلیل گزارة «کمال معرفته التصدیق به» از خطبة اول نهج البلاغه

محمدحسین وفاییان

دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 25-42

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.26395

چکیده
  بخش اول از نخستین خطبۀ نهج البلاغه، بیانی برهانی در توصیف و تبیین مراتب دین، معرفت، اخلاص و توحید باری تعالی است. امیر‌المومنین علیه السلام در عبارت «کمال معرفته التصدیق به» از این خطبه، به بیان ...  بیشتر
شهود ایده‌ها بر اساس نظریه رؤیت افلاطون
12. شهود ایده‌ها بر اساس نظریه رؤیت افلاطون

بهناز پروین؛ حسین غفاری

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 25-42

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.29666

چکیده
  چکیده نظریه مثل افلاطون، به عنوان محور فلسفه او مبتنی بر استدلالات و مباحثات نظری (در مقابل ابتناء بر الهام و شهود) ایده‌ها را موجودات حقیقی معقول و آحاد تبیین‌گر کثرت عالم معرفی می‌کند که هم شرط لازم ...  بیشتر
بررسی و نقد نظریه حذف‌گرایی ماده‌باور
13. بررسی و نقد نظریه حذف‌گرایی ماده‌باور

فخرالسادات موسوی کریمی؛ سعید موسوی کریمی؛ رضا اکبریان؛ محمد سعیدی‌مهر

دوره 3، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، ، صفحه 19-42

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.32545

چکیده
  حذف‌گرایی ماده‌باور یکی از دیدگاه‌های مطرح در فلسفه ذهن است که بنا بر آن، روان‌شناسی عامیانه، به مثابه یک نظریه عرفی درباره رفتار انسان، نظریه‌ای کاذب است. یعنی، برخی یا تمام حالات ذهنی که روان‌شناسی ...  بیشتر
بررسی کارایی «تعریف به ذاتیات» با تأملـی در پیش‌فرض‌های فلسفـی آن
14. بررسی کارایی «تعریف به ذاتیات» با تأملـی در پیش‌فرض‌های فلسفـی آن

سید محمد انتظام

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 21-40

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33428

چکیده
  تعریف به ذاتیات طیف وسیعی از تعریفات منطقی را شامل می‌شود. ذاتیات در تعریفات حدّی (اعم از حدّ تام و ناقص) و تعریفات رسمی (اعم از رسم تام و بعضی از رسم‌های ناقص) و بعضی دیگر از اقسام تعریف که در این مقاله ...  بیشتر
آموزه‌های فلسفۀ اسلامی در بحث حرکت در پرتو دستاوردهای علم جدید
15. آموزه‌های فلسفۀ اسلامی در بحث حرکت در پرتو دستاوردهای علم جدید

علیرضا منصوری

دوره 1، شماره 1 ، بهار و تابستان 1393، ، صفحه 45-66

چکیده
  مسئلة (نا)پیوستگی در سیر تحول علم از مباحث مناقشه‌خیزِ تاریخ‌نگاری علم است، که در هر دو جبهه طرفدارانی دارد. عده‌ای از مورخین، به اقتفای ، سعی کرده‌اند تا مواردی از پیوستگی را در دوره‌های مختلفِ سیر ...  بیشتر
حوزه‌های سه‌گانه: بررسی فصل اول دربارة عبارت ارسطو
16. حوزه‌های سه‌گانه: بررسی فصل اول دربارة عبارت ارسطو

سید عمار کلانتر؛ مهدی قوام صفری

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 39-60

چکیده
  سطرهای آغازین دربارة عبارت ارسطو یکی از تأثیرگذارترین متون در تاریخ معناشناسی است و مقدمه‌ای مهم برای فهم و تقریر برخی از دیدگاه‌های ارسطوست. بر اساس تفسیر کلاسیک، ارسطو به طور عام بیان می‌کند که نوشته‌ها ...  بیشتر
اصول وجودـ معرفت‌شناختی محاورات اولیه افلاطون
17. اصول وجودـ معرفت‌شناختی محاورات اولیه افلاطون

محمدباقر قمی

دوره 2، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 37-54

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2015.26266

چکیده
  در این جستار برآنیم اصول وجود‌شناختی و معرفت‌شناختی افلاطون در محاورات اولیه و به خصوص لاخس، خارمیدس، اوثیفرون، اوتیدموس و هیپیاس بزرگ را بر مبنای سه عنصر آنچه «دور سقراطی» می‌نامیم یعنی پرسش ...  بیشتر
گذر یا عدم گذر حکمت متعالیه از رئالیسم خام به رئالیسم انتقادی
18. گذر یا عدم گذر حکمت متعالیه از رئالیسم خام به رئالیسم انتقادی

محمد بنیانی

دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 43-60

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.26451

چکیده
  تحقق معرفت به گونه رئالیسم خام و رئالیسم انتقادی از دغدغه‌های مهم اندیشمندان بوده است. نظریه مطابقت که به عنوان تئوری صدق حکمت متعالیه به حساب می‌آید، تاب آن را دارد که به گونه رئالیسم خام و رئالیسم ...  بیشتر
نیچه و مسئله جدایی نفس و بدن در فلسفه دکارت
19. نیچه و مسئله جدایی نفس و بدن در فلسفه دکارت

اسماعیل نوشاد؛ احسان پناهبر

دوره 3، شماره 1 ، بهار و تابستان 1395، ، صفحه 43-60

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.29669

چکیده
  چکیده در فلسفة دکارت نفس و بدن به گونه‌ای پیچیده، هم به صورتی متمایز از هم جدا هستند و هم دارای اتحادی ریشه‌ای هستند. فیلسوفان معاصر و خلف دکارت به راه‌های مختلفی برای رفع این تناقض متوسل شده‌اند. شاید ...  بیشتر
بررسی نسبت پدیدارشناسی هایدگر و کربن (با تکیه بر دو مسئله هستی و زمان)
20. بررسی نسبت پدیدارشناسی هایدگر و کربن (با تکیه بر دو مسئله هستی و زمان)

سید رحمان مرتضوی باباحیدری

دوره 3، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1395، ، صفحه 43-64

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.32546

چکیده
  نسبت پدیدارشناسی کربن و سنت پدیدارشناسی و سهم کربن در تکوین جنبش پدیدارشناسی غالباً امری مفروغ‌عنه پنداشته شده است؛ و جای خالی پژوهش‌هایی دامنه‌دار و جدی در این زمینه احساس می‌شود. این در حالیست که ...  بیشتر
تحلیل شناخت از نظر ویتگنشتاین متأخر
21. تحلیل شناخت از نظر ویتگنشتاین متأخر

فاطمه فرهانیان

دوره 4، شماره 1 ، بهار و تابستان 1396، ، صفحه 41-60

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2017.33429

چکیده
  ویتگنشتاین در آخرین اثر خود با عنوان در باب یقین به تحلیل شناخت می‌پردازد. او با این ادعای مور مخالفت می‌کند که «من می‌دانم این یک دست است». به اعتقاد ویتگنشتاین، کاربرد واژۀ شناخت، شرایطی دارد ...  بیشتر
تحلیلی بر مساعی کانت در آنالوژی اول
22. تحلیلی بر مساعی کانت در آنالوژی اول

رضا ماحوزی

دوره 1، شماره 1 ، بهار و تابستان 1393، ، صفحه 67-84

چکیده
  کانت در فلسفه نقادی، تلقی متفاوتی از مفهوم جوهر ارائه داده است. به ‌عقیده وی، این مفهوم در تلقی‌های مابعدالطبیعی فیلسوفان پیشین، به ‌عنوان مفهومِ همواره موضوع، تحلیل و تعریف شده است، حال آنکه این تلقی، ...  بیشتر
وحدت مرد سیاسی و فیلسوف در اندیشه افلاطون
23. وحدت مرد سیاسی و فیلسوف در اندیشه افلاطون

مرتضی بحرانی

دوره 1، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1393، ، صفحه 61-78

چکیده
  خوانش‌های مختلفی از آثار و رساله‌های افلاطون و به ویژه نسبت آن‌ها با جمهور شده است. در این میان، رساله‌های مرد سیاسی و سوفسطایی از اهمیت خاصی برخوردار هستند. افلاطون در سوفسطایی می‌نویسد: «اگر فرصتی ...  بیشتر
تخیل در فلسفۀ اسپینوزا
24. تخیل در فلسفۀ اسپینوزا

فاطمه بختیاری

دوره 2، شماره 1 ، بهار و تابستان 1394، ، صفحه 55-72

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2015.26270

چکیده
  نظر رایج دربارۀ اسپینوزا آن است که او فیلسوف عقل‌گرایی است که تخیل را پایین‌ترین مرتبۀ معرفت دانسته و جایگاهی درخور التفات برای تخیل قائل نبوده است. این مقاله با تحلیل دو محصول مهم تخیل اسپینوزا، یعنی ...  بیشتر
محدودة شناخت از نفس از دیدگاه ابن‌سینا و کانت
25. محدودة شناخت از نفس از دیدگاه ابن‌سینا و کانت

زینب حاجی پور؛ امیر دیوانی

دوره 2، شماره 2 ، پاییز و زمستان 1394، ، صفحه 61-78

http://dx.doi.org/10.22096/ek.2016.26452

چکیده
  این مقاله به دنبال پاسخ به این سؤال است که آیا ماهیت و وجود نفس از دیدگاه ابن‌سینا و کانت قابل شناخت است. به نظر می‌رسد ابن‌سینا علم ما به وجود نفس خود را، حضوری و نسبت به ماهیت نفس، با واسطه و از طریق ...  بیشتر