نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشکده فلسفه، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران

چکیده

در آثار حکما و متکلّمان شبهه‌ای را به ابن کّمونه نسبت داده‌اند که وی در آن شبهه «دلیل ردّ دو خدایی را کافی به مقصود ندانسته است»، و در شماری از آثار حکما و متکلّمان این شبهه آمده است. شبهه این کمّونه ناظر به برهان مشهور ترکیب است. او وجود دو واجب الوجود را به گونه‌ای پنداشته و فرض کرده است که مستلزم ترکیب آنها نباشد، در این صورت برهان ترکیب بی اثر می‌شود. از این‌رو، شماری از حکما و متکلّمان با ذکر شبهه درصدد بر آمده‌اند تا پاسخ این شبهه را بدهند و این معضل را حل کنند. در پاسخ برخی از آنان این مسئله عنوان شده است که ریشۀ این شبهه در آثار شیخ اشراق است. این مقاله بر آن است با بررسی تاریخی این شبهه چگونگی انتساب آن را به سهروردی پاسخ گوید و به این نکته توجه دهد که عبارتی که در کتاب المشارع و المطارحات سهروردی آمده با عبارت ابن کمّونه تفاوت دارد و نمی‌توان گفت ریشه این شبهه در آثار سهروردی است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The stream-knowing of “Ibn Kamuna's doubt” and how it is attributed to Sheikh Ishraq

نویسنده [English]

  • Mohammad Maleki

Assistance Prof. at Philosophy Faculty, University of Religions and Denominations, Qom, Iran

چکیده [English]

In the works of the scholars and Mutakallemun, a doubt has been attributed to Ibn Kamunah in which he “did not consider the reason for rejecting the two gods to be sufficient,” and in a number of works of scholars and theologians, this doubt has been mentioned. The doubt of Ibn Kamunah refers to the well-known argument from composition. He has assumed the existence of two necessary beings in such a way that they do not require their combination, in which case the argument of combination becomes ineffective. Hence, a number of scholars and Mutakallemun have tried to answer this doubt and solve this dilemma by mentioning the doubt. In their response, some of them have stated that the root of this doubt is in the works of Sheikh Ishraq. This article intends to answer this doubt by examining the historical way of attributing it to Suhrawardi and pay attention to the fact that the phrase in Suhrawardi's book, Al-Mashre'a va Al-Mutarahat is different from Ibn Kamuna's phrase and it cannot be said that the root of this doubt is in Suhrawardi's works.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Ibn Kamoneh’s doubt
  • argument from composition
  • root of doubt
  • Suhrawardi
CAPTCHA Image