نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی، دانشکده الهیات دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، تبریز، ایران.

چکیده

معرفت شناسی فیلسوف مسلمان مبتنی بر نظریه وی درباره هویت نفس است. فلاسفه مشاء نفس را جوهر مجرد می‌دانستند. سهروردی نیز در ابتدای فلسفه ورزی به پیروی از فلاسفه مشاء نفس را جوهر مجرد می‌دانست اما بعد از تحول درونی و تغییر مشی فلسفه ورزی، نظریه مشاء را درباره هویت نفس نقد می‌کند و برای نفس هویت نوری قائل می شود. بر خلاف فلاسفه مشاء که با تکیه بر تجرد نفس، نظام معرفتی خود را بنیان نهادند سهروردی نور بودن نفس را محور معرفت شناسی خود قرار می دهد. می‌توان گفت سهروردی با این انقلاب در هویت نفس، معرفت شناسی اشراقی را بنیان می‌گذارد. وی با تکیه بر این انقلاب، معرفت شناسی فلاسفه مشاء را در تعریف علم، ملاک علم، اقسام علم و منابع علم مورد نقد و ارزیابی قرار داده و در نهایت مبتنی بر نفس به عنوان نور محض، نظریه معرفت خود موسوم به معرفت اشراقی را مطرح می‌کند. در این مقاله با استفاده از روش تحلیلی-انتقادی ضمن ارائه و ارزیابی انتقادات سهروردی بر معرفت شناسی مشایی، تحول فکری سهروردی در نظریه معرفت نیز مطرح شده و نهایتا به محدودیت های معرفت شناسی اشراقی اشاره می‌شود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

A critical study of evolution of the epistemology in Suhrawardi’s philosophy

نویسنده [English]

  • sohrab haghighat

Assistant Professor, Department of Islamic Philosophy and Wisdom, Faculty of Theology, Shahid Madani Azarbayjan University, Tabriz, Iran.

چکیده [English]

A critical study of evolution of the epistemology in Suhrawardi’s philosophy
The epistemology of the Muslim philosopher is based on his theory of the soul. In view of peripatetic philosophers, soul is immaterial substance. Suhrawardi at the beginning of philosophize as peripatetic philosopher believes that soul is immaterial substance but with inner transformation and change of philosophize, critics the view of peripatetic philosophers on soul’s entity and considers the soul as a luminous entity. Unlike the Peripatetic philosophers who founded their epistemic system by relying on the immaterial of the soul, Suhrawardi puts the luminosity of the soul at the center of his epistemology. It can be said that Suhrawardi, with this revolution in the identity of the soul, establishes illumination epistemology. Relying on this revolution, he critiques and evaluates the epistemology of the peripatetic philosophers in defining science, the criterion of science, kinds of science and the sources of science, and finally, based on the soul as the pure light, presents itself of his theory of knowledge called illumination knowledge. In this article, using the analytical-critical method while presenting and evaluating Suhrawardi's critics of peripatetic epistemology, Suhrawardi's intellectual evolution in the theory of knowledge is also discussed and finally, the limitations of illumination epistemology are pointed out.

کلیدواژه‌ها [English]

  • soul
  • pure light
  • knowledge by presence
  • illuminative relation
  • luminous entity
الف- منابع فارسی
امین رضوی، مهدی. سهروردی و مکتب اشراق، ترجمه دکتر مجدالدین کیوانی، چاپ اول، تهران: نشر مرکز، 1377.
چیزلم، رودریک. نظریه شناخت، ترجمه مهدی دهباشی، چاپ اول، تهران: انتشارات حکمت، 1378.
شمس، منصور. آشنایی با معرفت شناسی، چاپ اول، قم: انتشارات انجمن معارف اسلامی ایران، 1382.
ضیائی، حسین. معرفت و اشراق در اندیشه سهروردی، ترجمه سیما نور بخش، چاپ اول، تهران: نشر و پژوهش فرزان، 1384.
ضیائی، حسین. سهروردی: بنیان گذار مکتب اشراق، ترجمه یوسف شاقول و سیما نوربخش در ضمن تاریخ فلسفه اسلامی زیر نظر سید حسین نصر و اولیور لیمن، چاپ اول، تهران: انتشارات حکمت، 1386.
یزدان پناه، سید ید الله. حکمت اشراق. تحقیق و نگارش دکتر مهدی علی پور، ج2، چاپ اول، قم: انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه، 1389.
 
ب- منابع عربی
ابن سینا، حسین بن عبدالله، الاشارات والتنبیهات، ج2، چاپ اول، قم: نشر البلاغه، 1375.
ابن سینا، حسین بن عبدالله.  التعلیقات، مقدمه، تحقیق و تصحیح سید حسین موسویان، چاپ اول، تهران: انتشارات موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه، 1391.
ابن کمونه، عزالدوله سعد بن منصور. شرح التلویحات اللوحیه و العرشیه. به تصحیح و مقدمه نجفقلی حبیبی، ج1، چاپ دوم، تهران: انتشارات میراث مکتوب، 1391.
سهروردی، شهاب الدین یحیی. مجموعه مصنفات شیخ اشراق. به تصحیح و مقدمه هانری کربن، ج 1، 2 و 3، چاپ سوم، تهران: انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، 1380.
شهرزوری، شمس الدین محمد. شرح حکمة الاشراق. به تصحیح و تحقیق و مقدمه حسین ضیائی تربتی. چاپ اول، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1372.
قطب الدین شیرازی، محمود بن مسعود. شرح حکمة الاشراق. به اهتمام عبدالله نورانی و مهدی محقق. چاپ اول، تهران: انتشارات مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه تهران _دانشگاه مک گیل، 1380.
قوامی شیرازی، محمد بن ابراهیم. تعلیقه علی شرح حکمه الاشراق. تصحیح و تحقیق سید محمد موسوی. ج2، چاپ اول، تهران: انتشارات حکمت، 1391.
ج- منابع انگلیسی
Aminrazavi, Mehdi.  How Ibn Sīnian is Suhrawardī's Theory of Knowledge?Philosophy East and West 53, no. 2 (2003): 203-214.
CAPTCHA Image