نوع مقاله: علمی و پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد فلسفه دین، دانشگاه ادیان و مذاهب، قم، ایران.

2 استادیار دانشکده فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران.

چکیده

در تاریخ اندیشة اسلامی و مسیحی قانون طبیعی از مهم‌ترین نظریه‌هایی است که به توضیح سرشت اخلاق مورد توصیة دین پرداخته است. پروفسور فینیس (فیلسوف و متأله مسیحی) و علامه طالقانی (فیلسوف و متأله اسلامی) دو چهرة شناخته‌شده در فلسفه و الاهیات به شمار می‌روند. در این نوشتار با صرف نظر از محتوای اخلاقی نظریة این دو تفکر، به بررسی پیامدهای مترتب بر مبانی آنان می‌پردازیم و نشان می‌دهیم که بازخوانی منطقی مبانی آنان از زاویة الاهیات، انسان‌شناسی، معرفت‌شناسی و متافیزیک، به خوانشی حداکثری از نظریة دینی قانون طبیعی منجر می‌شود؛ مقصود از خوانش حداکثری، خوانشی است که در کنار متافیزیک واقعگرایانه به نوعی «معرفت‌شناسی طبیعی» در اخلاق دینی قائل است، بدین معنا که افزون بر قول به عینی بودنِ هنجارهای اخلاق دینی، که از نظر این دو متفکر همان قانون طبیعی است، شناخت مفاد این هنجارها را نیز بدون مراجعه به متون مقدس و صرفاً در پرتو خردطبیعی ممکن می‌داند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Rethinking the Theory of Natural Law in Philosophical Theology: Investigating the Meta-ethics approach of Prof. Phineas and Allameh Taleghani

نویسندگان [English]

  • Ayuob Afzali 1
  • Abolghasem Fanaei 2

1 Master of Philosophy of Religion, University of Religions and Religions, Qom, Iran.

2 Master of Philosophy of Religion, University of Religions and Denominations, Qom, Iran.

چکیده [English]

In the history of Islamic and Christian thought, natural law is one of the most important theories that has explained the nature of morality recommended by religion. Professor Phineas (Christian philosopher and theologian) and Allameh Taleghani (Islamic philosopher and theologian) are two well-known figures in philosophy and theology. In this paper, regardless of the moral content of the theory of these two thinkers, we examine the consequences of their principles and show that the logical re-reading of their foundations from the perspective of theology, anthropology, epistemology and metaphysics leads to a strong reading of the religious theory of natural law. ; Strong reading is a reading that, along with realistic metaphysics, acknowledges a kind of "natural epistemology" in religious ethics, meaning that in addition to advocating the objectivity of the norms of religious ethics, which for these two thinkers is equivalent to natural law, states that it is possible to know the contents of these norms without referring to the sacred texts and only in the light of natural wisdom.

کلیدواژه‌ها [English]

  • "Natural law"
  • "Strong religious reading of natural law"
  • " Epistemological consequential analysis of the foundations of natural law"
  • "Natural law and natural wisdom"

1.    کتابنامه

Finnis, j. M. (2011a) Natural Law & Natural Rights: Collected Essays, (Oxford: Oxford University Press), Volume, 5.

____ (2011b) Reason in Action: Collected Essays, (Oxford: Oxford University Press), Volume, 1.

____ (2008) “Reason, Revelation, Universality and Particularity in Ethics” Am. J. Juris, 53, 23-48.

Grisez, G., Boyle, J. & Finnis, J. M. (1987) Practical Principles, Moral Truth, and Ultimate Ends”, Am. J. Juris, 32, 99-151.

Murphy, M. (2011) “The Natural Law Tradition in Ethics”, The Stanford Encyclopedia of Philosophy.

ابن سینا، ح. (1375) الإشارات و التنبیهات‏، (قم:  نشر البلاغه)‏‏.

______ (1379) النجاة من الغرق فی بحر الضلالات، (مقدمه و تصحیح: محمد تقى دانش پژوه)‏، (تهران: انتشارات دانشگاه تهران).

افلاطون (1367) قوانین (مجموعه آثار افلاطون)، ترجمه محمد حسن لطفی، (تهران: انتشارات خوارزمی)، ج1.

سبزواری، ه. (1374) شرح المنظومه، (تصحیح و تعلیق: حسن‌زاده آملى، مقدمه و تحقیق : مسعود طالبى)، (تهران: نشر ناب)، ج2.

شهروزی، ش. (1384) رسائل الشجرة الالهیة فى علوم الحقایق الربانیة، ‏(مقدمه، تصحیح و تحقیق: نجف‌قلى حبیبى)، (تهران: مؤسسه حکمت و فلسفه ایران).

طالقانی، ن. (1386الف) کاشف الاسرار، (تحقیق: مهدی طیب)، (تهران: نشر سفینه)، ج1.

______(1386ب)  کاشف الاسرار، (تحقیق: مهدی طیب)، (تهران: نشر سفینه)، ج2.

______(1437) مناط الاحکام، (تحقیق: جواد فاضل بخشایش، علی‌اوسط ناطقی)، (قم: فرهنگستان اندیشه و علوم اسلامی).

فنائی، الف و افضلی، الف. (1397) ”تنقیح مبانی اخلاق دینی و محتوای آن از منظر علامه طالقانی، فصلنامه هستی و شناخت دوره 5، شماره 1، (قم: دانشگاه مفید).

قربان‌نیا، ن. (1383) ” قرائت‌های گوناگون از حقوق طبیعی“،  فقه وحقوق، 221، 37- 57.

کاپلستون، ف. (1378) دیباچه‌ای بر فلسفۀ قرون وسطی، (ترجمه: مسعود علیا)، (تهران: انتشارات ققنوس).

کلارک، ک. (1389) بازگشت به عقل، (ترجمه نعیمه پور محمدی و مهدی فرجی‌پاک)، ( تهران: اتشارات علمی فرهنگی).

کلی، ج. (1388) تاریخ مختصر تئوری حقوقی در غرب، (ترجمه: محمد راسخ)، (تهران: طرح نو).

ناطقی، ع. (1394) ”تمهید مناط الاحکام (درآمد مصحح بر کتاب مناط الاحکاممناط الاحکام، (قم، فرهنگستان اندیشه و علوم اسلامی)، صص. 21-41.

نصر، ح. (1386) دین و نظام طبیعت، (ترجمه:پاملا یوخانیان)، (تهران: نشر حکمت).

نورمور، ک. (1392) ”فلسفۀ حقوق“، تاریخ فلسفۀ غرب [راتلج]، (ترجمۀ یاسر خوشنویس)، (تهران: انتشارات حکمت)، ج10، صص. 457- 485.

ویه‌رنگا، ادوارد (1392) فلسفۀ دین، تاریخ فلسفۀ غرب [راتلج]، (ترجمۀ یاسر خوشنویس)، (تهران: انتشارات حکمت)، ج10، صص. 567-587.