دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

قطب الدین رازی و خوانشی متفاوت از نسخه اشارات استدلال انسان معلق در فضا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 استادیار، گروه فلسفه و حکمت و منطق دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
2 فارغ التحصیل کارشناسی ارشد فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
چکیده
استدلالِ انسان معلق در فضا، یکی از براهینی‌ست که توسط ابن‌سینا ذیل بحث نفس اقامه شده است. این استدلال هشت بار در آثار مختلف وی مطرح شده و یکی از مواضع تقریر آن، در ابتدای نمط سوم کتاب اشارات و تنبیهات است. قطب الدین رازی که یکی از برجسته‌ترین شارحین این کتاب است، در کتاب المحاکمات، توجه ویژه‌ای به این نسخه از استدلال انسان معلق در فضا داشته است. در ادبیات دسته اول و دسته دوم پیرامون نسخه اشارات استدلال انسان معلق در فضا، خوانش مرسومی از تنبیه اول نمط سوم وجود دارد که مطابق با آن، این تنبیه یک استدلال کامل درنظر گرفته می‌شود. اما قطب‌الدین رازی در شرح خود، خوانشی غیرمرسوم و ناآشنا مطرح می‌کند و مطابق با این خوانش، فصل اول نمط سوم، صرفا مقدمه ای از یک استدلال بزرگتر بوده و با فصول پس از خود مقدمات یک استدلال بزرگتر را تشکیل می‌دهند. ما در این مقاله پس از بیان خوانش مرسوم از استدلال انسان معلق در فضا خوانش نامرسوم، یعنی خوانش قطب الدین رازی را بیان کرده و سپس به ارزیابی میان خوانش مرسوم و نامرسوم می‌پردازیم.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Qutb al-Din al-Razi and a Different Reading of the Flying Man Argument in the Isharat

نویسندگان English

Amirhossein Zadyousefi 1
Fatemeh Soltanieh 2
1 Assistant Professor, Department of Philosophy, Wisdom and Logic, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
2 Graduated from the Master of Philosophy, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده English

The Flying Man Argument is one of the arguments formulated by Avicenna within the context of his discussion on the soul (nafs). This argument appears eight times across his various works, with one of its key formulations located at the beginning of the third Namat of his book, Al-Isharat wa al-Tanbihat. Qutb al-Din al-Razi, a prominent commentator on this work, pays particular attention to this specific version of the Flying Man argument in his Al-Muhakamat. The standard reading in both primary and secondary literature regarding the Isharat version considers the first Tanbih of the third Namat to be a complete and independent argument. However, in his commentary, Qutb al-Din al-Razi proposes a novel interpretation. According to this reading, the first chapter of the third Namat serves merely as one of the premises of a more extensive argument; together with the subsequent chapters, it forms the foundational structure of a larger logical proof. In this article, after outlining the standard reading of the Flying Man argument, we present al-Razi’s interpretation and subsequently provide an evaluation of both perspectives.

کلیدواژه‌ها English

Flying Man Argument
Avicenna
Qutb al-Din al-Razi
Soul (Nafs)
Body
سیاهه منابع
الف- منابع فارسی:
احسانی، حبیب‌الله. «انسان در آسمان خوانش و بررسی «برهان انسان معلق» ابن‌سینا در فلسفۀ اسلامی»، پرتو خرد 14، شماره 1 (1402): 5-30.
اسحاقی نسب، اسماء. «شناسایی و تحلیل خودآگاهی با مبانی متافیزیکی در فلسفه ابن‌سینا» پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه شاهد، 1394.
اسفندیاری، سیمین. ««کوگیتو»ی دکارت و جهات تاریخی آن در اندیشه آگوستین و «انسان معلق» ابن‌سینا»، تاریخ فلسفه 1، شماره 1 (1389): 35-62.
امیر خانی، مهناز، زهره توازیانی، ملیحه پورصالح امیری. «مقایسه نظریه فطرت عقل با انسان معلق در اندیشه سینوی»، تاملات فلسفی 6، شماره 16 (1395): 59-83.
ایزدی یزدان‌آبادی، مصطفی، و غلامرضا فیاضی. «مقایسه برهان «هوای طلق» ابن‌سینا و برهان «شک» دکارت بر تجرد نفس و جواب اشکال فلاسفه ذهن به این برهان»، معرفت کلامی 13، شماره 28 (1401): 97-112.
آهنچی، امید، و سعید انواری. «برهان انسان معلق ابن‌سینا و بررسی امکان تحقق عملی آن»، حکمت سینوی (مشکوه النور) 15، شماره 46 (1390): 79-94.
بالادست، زهرا. «انسان معلق در فضا از دیدگاه ابن‌سینا و خواجه نصیرالدین طوسی» پایان‌نامه کارشناسی ارشد، مؤسسه آموزش عالی آل‌طه، 1397.
تقوی، علیرضا. «خودآگاهی بسیط و مرکب از نظر ابن‌سینا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد» دانشگاه شهید بهشتی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، 1400.
جعفری‌ولنی، علی‌اصغر. «نقد حصرانگاری معرفت‌شناسانه از «انسان معلّق در فضا» در پرتو فهم مبانی ابن‌سینا»، حکمت معاصر 14، شماره 1 (1402): 121-145.
حشمت‌پور، محمدحسین. صوت کلاس شرح اشارات و تنبیهات، ترک 900910، 1390.
رنجبر، مصطفی. «نقد و بررسی انسان معلق در فضا. پایان‌نامه کارشناسی ارشد» دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، 1388.
زکی فر، بهمن. «تحلیل رابطه میان نفس و بدن و تأثیر آن در خودآگاهی از دیدگاه ابن‌سینا و دکارت» پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه شاهد، دانشکده علوم انسانی، 1397.
شاقول، یوسف. «بررسی تحلیلی کوجیتوی دکارت و انسان معلق ابن‌سینا»، مقالات و بررسی‌ها 40، شماره 83 (1386): 47-65.
شیدان‌شید، حسینعلی، و علی شیروانی. «برهان «انسان معلّق در فضا» در: اَضحویّه ابن‌سینا: تحلیل، مقایسه، نقد». انسان‌پژوهی دینی 20، شماره 50 (1402): 49-70.
 ب- منابع عربی
ابن‌سینا، ابوعلی حسین. المباحثات. قم: بیدار، 1371.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین. الاشارات و التنبیهات. قم: نشرالبلاغه، 1375.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین. الحکمه المشرقیه. قم: مهر امیرالمومنین (ع)، 1395.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین. الشفاء-طبیعیات. جلد 2. قم: مرعشی نجفی، 1402.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین. التعلیقات. قم: مکتب الاعلام الاسلامی، 1404.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین. رسالة فی معرفه النفس الناطقه و احوالها. وندسور: موسسه هنداوی سی آی سی، 2017.
ابن‌سینا، ابوعلی حسین. الاضحویه فی المعاد. تهران: شمس تبریزی، 1382.
ابن‌کمونه، سعدبن‌منصور. شرح الاصول و الجمل فی مهمات العلم و العمل: شرح الاشارات و التنبیهات لا بن سینا. تهران: مؤسسه پژوهشی میراث مکتوب، 1399.
آمدی، سیف‌الدین. کشف التمویهات فی شرح الرازی علی الاشارات و التنبیهات. بیروت: دارالکتب العلمیه، 1971.
حسینی سمرقندی، محمدبن‌اشرف. بشارات الاشارات. جلد 2. تهران: مؤسسه پژوهشی میرات مکتوب، 1399.
سراج‌الدین ارموی، محمودبن‌ابی‌بکر. شرح الاشارات و التنبیهات. جلد 2. قم: دار زین‌العابدین، 1440.
الطوسی، نصیرالدین. شرح الاشارات و التنبیهات للمحقق الطوسی. جلد 2. قم: نشرالبلاغه، 1375.
فخر رازی، محمدبن‌عمر. شرح الاشارات و التنبیهات. جلد 2. تهران: انجمن آثار و مفاخر فرهنگی، 1384.
قطب‌الدین رازی، محمدبن‌محمد. الاشارات و تنبیهات. جلد 2. قم: نشرالبلاغه، 1393.
محقق خوانساری، حسین‌بن‌محمد. الحاشیه علی شروح الاشارات. جلد 2. قم: بوستان کتاب، 1388.
ج- منابع لاتین:
Alpina, T. “The Soul of, the Soul in itself, and the Flying Man Experiment.” Arabic Sciences and Philosophy 28, no.2 (2018): 187-224.
Eichner, H. “Avicenna’s “Flying Man”: Contexts for Similarities with Sceptical and Cartesian Arguments in Avicenna.” In Sceptical Paths, 67. 2019.
Hasse, D. N. Avicenna's De anima in the Latin West: the formation of a peripatetic philosophy of the soul 1160-1300. Vol. 1. London: Warburg Institute, 2000.
Marmura, M. “Avicenna's" Flying Man" in context.” The Monist 69, no.3 (1986): 383-395.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوره 11، شماره 1 - شماره پیاپی 21
بهار و تابستان 1403 - پیاپی 21
خرداد 1403