تبیین و مطالعه انتقادی فرضیه زبان فکر فودور
تبیین و مطالعه انتقادی فرضیه زبان فکر فودور

جعفر مروارید؛ مرتضی سالاری

دوره 6، شماره 1 ، اردیبهشت 1398، ، صفحه 1-30

https://doi.org/10.22096/ek.2020.35994.1005

چکیده
  کارکردگراها مدعی شدند بایستی حالات ذهنی را در قالب نقش-های علّی‌ای (یا نقش‌های کارکردی) معینی تعریف کرد که این حالات در تبین چگونگی رفتار اندامواره در موقعیت‌های مختلف ایفا می‌کنند. جری فودور فیلسوف ...  بیشتر
تنقیح مبانی اخلاق دینی و محتوای آن از منظر علامه طالقانی
تنقیح مبانی اخلاق دینی و محتوای آن از منظر علامه طالقانی

ایوب افضلی؛ ابوالقاسم فنائی

دوره 5، شماره 1 ، اردیبهشت 1397، ، صفحه 1-26

چکیده
  قانون طبیعی نظریه‌ای در عقل عملی است که در زمینه‌های عملی فلسفه و الاهیات از آن بحث می‌شود. نظریه الاهیاتی قانون طبیعی عهده‌دار تنقیح توصیه‌های اخلاقی خداوند است و دو خوانش حداقلی و حداکثری دارد. خوانش ...  بیشتر
معنای فرهنگ (Kultur و Bildung) در فلسفۀ نقادی کانت
معنای فرهنگ (Kultur و Bildung) در فلسفۀ نقادی کانت

محمدمهدی اردبیلی

دوره 6، شماره 2 ، آذر 1398، ، صفحه 1-18

https://doi.org/10.22096/ek.2020.94303.1106

چکیده
  برداشت کانت از فرهنگ، عمدتاً به آثار متاخر او در حوزۀ تاریخ، انسان‌شناسی و غایت‌شناسی محدود شده است. همچنین به دلیل استعمال مبهم و نامنظم اصطلاحات Kultur و Bildung (و آمیختن آنها با مفاهیمی همچون Zivilisation و Erziehung) ...  بیشتر
معنای علم: تحلیل و نقد برداشت پدیدارشناسانه از سیر تکوین علم در اندیشة هوسرل
معنای علم: تحلیل و نقد برداشت پدیدارشناسانه از سیر تکوین علم در اندیشة هوسرل

مجید داودی بنی

دوره 1، شماره 1 ، شهریور 1393، ، صفحه 3-20

چکیده
  ممکن است در برداشتی ساده‌نگرانه به نظر برسد سیر تکوین علوم معاصر از الگویی طبیعی و متعین پیروی می‌کند. ادموند هوسرل در کتاب بحران علوم اروپایی، این برداشت متداول را متزلزل می‌سازد. او با روشی خاص مفاهیم ...  بیشتر
تلقی سینوی و صدرایی از حرکت در جوهر و عرض و چگونگی مواجه آنان با مشکل اینهمانی
تلقی سینوی و صدرایی از حرکت در جوهر و عرض و چگونگی مواجه آنان با مشکل اینهمانی

سید محمد انتظام

دوره 1، شماره 2 ، اسفند 1393، ، صفحه 3-20

چکیده
  فیلسوفان مسلمان در معنای حرکت در مقوله (جوهر و اعراض) احتمالات و تفسیرهای مختلفی را بیان کرده‌اند. در میان آن‌ها دو تفسیر، از اهمیت بیشتری برخوردار است. بر اساس یک تفسیر که در این مقاله از آن به تلقی سینوی ...  بیشتر
سکوت عقلی
سکوت عقلی

امیر دیوانی

دوره 2، شماره 1 ، شهریور 1394، ، صفحه 3-20

https://doi.org/10.22096/ek.2015.26263

چکیده
  از بحث‌های فلسفی مورد اهتمام در فلسفة اسلامی و فلسفة غرب مشخص کردن مرزهای شناخت عقل انسانی از واقع است. به تبع مرزهای وجودی عقل در شناخت، مرزهای سخن و گفتار عقل در مقام اخبار از واقع به میان می‌آید. در ...  بیشتر
تجدید نظر افلاطون در وجودشناسی و معرفت‌شناسی پیش از محاورات دوره میانی
تجدید نظر افلاطون در وجودشناسی و معرفت‌شناسی پیش از محاورات دوره میانی

محمدباقر قمی

دوره 2، شماره 2 ، اسفند 1394، ، صفحه 3-24

https://doi.org/10.22096/ek.2016.26324

چکیده
  این مقاله در جستجوی اثبات این نکته است که برخی از مبانی و اصول معرفت‌شناختی و وجود‌شناختی افلاطون در فاصله میان محاورات دوره اولیه و دوره میانی تغییر کرده است. هر چند این نتیجه به نوعی به تقویت دیدگاه ...  بیشتر
نقش معانی متعدد موجود در تمایز افراد در فلسفه ارسطو
نقش معانی متعدد موجود در تمایز افراد در فلسفه ارسطو

غلام عباس جمالی

دوره 3، شماره 1 ، شهریور 1395، ، صفحه 3-24

https://doi.org/10.22096/ek.2017.29622

چکیده
  چکیده تمایز افراد در فلسفة ارسطو بر پایة تفاسیر موجود در باب  نسبت صورت و ماده، خواه سنتی یا رایج، همچون مسئله‌ای بنیادی ظاهر می‌شود. مقاله حاضر ضمن نقادی از این تفاسیر می‌کوشد تا تفسیری کاملاَ متفاوت ...  بیشتر
اثبات خـدا و امکان مابعدالطبیعـه با توجه به نقدهای کانت
اثبات خـدا و امکان مابعدالطبیعـه با توجه به نقدهای کانت

عقیل فولادی

دوره 3، شماره 2 ، اسفند 1395، ، صفحه 3-18

https://doi.org/10.22096/ek.2017.32507

چکیده
  براهین اثبات خدا در دورة جدید اندیشة فلسفی غرب با چالش‌هایی روبرو شده است. نظام‌مندترین یورش نظری بر این براهین، توسط ایمانوئل کانت، در نیمة دوم قرن هجدهم میلادی صورت گرفت که عقل نظری از اثبات یا انکار ...  بیشتر
معنای فوسیس در تفکر یونانی آغازین
معنای فوسیس در تفکر یونانی آغازین

علی ملک محمدی

دوره 4، شماره 1 ، شهریور 1396، ، صفحه 3-20

https://doi.org/10.22096/ek.2017.33427

چکیده
  هدف این مقاله روشن کردن معنا/معانی واژۀ فوسیس (طبیعت) در تفکر یونانی آغازین، با بررسی و تحلیل کاربردهای آن یا شواهد موجود در نوشته‌های کهن یونانی ـ اعم از فلسفی و غیر آن ـ است. اهمیتِ یافتن معنای واژگان ...  بیشتر
بررسی نظریۀ تعریف به بسایط در فلسفه سهروردی
بررسی نظریۀ تعریف به بسایط در فلسفه سهروردی

سید محمد انتظام

دوره 4، شماره 2 ، اسفند 1396، ، صفحه 3-22

چکیده
  شیخ اشراق یکی از ناقدان جدی تعریف به ذاتیات ماهوی و به‌ویژه تعریف به حد است. او در آثار خود دو راه متفاوت را برای تعریف اشیاء معرفی می‌کند: در راه نخست، از تعریف موجودات نیازمند تعریف (مرکبات)، به اعراض ...  بیشتر
برهان فرا-استقراء بدبینانه و واقع‌گرایی علمی: رویکردهای غیر ارجاعی
برهان فرا-استقراء بدبینانه و واقع‌گرایی علمی: رویکردهای غیر ارجاعی

میرسعید موسوی کریمی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده، انتشار آنلاین از تاریخ 31 مرداد 1401

https://doi.org/10.22096/ek.2022.548748.1427

چکیده
  بنا به برهانی موسوم به «معجزه نیست» (NM)، اگر هویاتِ به‌ویژه مشاهده‌ناپذیری که توسط نظریه‌های علمی ارائه و فرض می‌شوند، وجود نداشتند؛ یعنی اگر این نظریه‌ها گزارش‌گر (تقریباً) صادقی از عالم نبودند، ...  بیشتر
واقع‌گرایی علمی و تعین ناقص نظریه‌ها
واقع‌گرایی علمی و تعین ناقص نظریه‌ها

میر سعید موسوی کریمی

دوره 7، شماره 1 ، اردیبهشت 1399، ، صفحه 7-46

https://doi.org/10.22096/ek.2021.530038.1356

چکیده
  یکی از براهین ضدواقع‌گرایان علیه واقع‌گرایی علمی، برهان تعین ناقص است. بر مبنای این برهان، می‌توان تعداد نامتناهی توصیف تئوریک ناسازگار با یک‌دیگر دربارۀ عالم داشت در حالی که همگی در نتایج تجربی با ...  بیشتر
نواندیشی در حوزۀ فلسفۀ اسلامی
نواندیشی در حوزۀ فلسفۀ اسلامی

محمد صادق کاملان نجار

دوره 7، شماره 2 ، آذر 1399، ، صفحه 7-20

https://doi.org/10.22096/ek.2022.538794.1399

چکیده
  فلسفه مانند سایر علوم از راه تکامل منابع علم یعنی عقل، خیال، وهم و حس تکامل می‌یابد، هرچقدر انسان­ها بتوانند از داده­های عقلی و حسی و سایر ادراکات، فهم دقیق­تر و عمیق­تری داشته باشند و دستاوردهای ...  بیشتر
رهیافتی نو در حل معضل ربط ثابت به متغیر
رهیافتی نو در حل معضل ربط ثابت به متغیر

محمد مهدی کمالی

دوره 8، شماره 1 ، اردیبهشت 1400، ، صفحه 7-28

https://doi.org/10.22096/ek.2022.534393.1383

چکیده
  کیفیت ربط ثابت به متغیر یکی از مشکلترین مسائل فلسفی است که فیلسوفان اسلامی از دیرباز درصدد حل آن بر آمده و پاسخ‌های متفاوتی را بیان کرده‌اند. تلاش آنها در این زمینه اگرچه ارزشمند است، لیکن به نظر می‌رسد ...  بیشتر
مرزهای همجواری فلسفه و کلام
مرزهای همجواری فلسفه و کلام

امیر دیوانی

دوره 8، شماره 2 ، بهمن 1400، ، صفحه 7-26

https://doi.org/10.22096/ek.2023.555659.1455

چکیده
  اهتمام دانش کلام و فلسفه به موضوعاتی است که در قلمرو تجربه قرار نمی‌گیرند؛ مبدأ هستی و جهان‌های فراطبیعی از جملة این موضوعات‌اند. پرداختن به این دست از موضوعات، عقلی بودن این دو دانش و نیز همجواری آنها ...  بیشتر
بررسی و نقد نظریه حذف‌گرایی ماده‌باور
بررسی و نقد نظریه حذف‌گرایی ماده‌باور

فخرالسادات موسوی کریمی؛ میر سعید موسوی کریمی؛ رضا اکبریان؛ محمد سعیدی‌مهر

دوره 3، شماره 2 ، اسفند 1395، ، صفحه 19-42

https://doi.org/10.22096/ek.2017.32545

چکیده
  حذف‌گرایی ماده‌باور یکی از دیدگاه‌های مطرح در فلسفه ذهن است که بنا بر آن، روان‌شناسی عامیانه، به مثابه یک نظریه عرفی درباره رفتار انسان، نظریه‌ای کاذب است. یعنی، برخی یا تمام حالات ذهنی که روان‌شناسی ...  بیشتر
آیا قضایای ناتمامیت گودل را می‌توان در مکانیک کوانتومی به‌کاربرد؟
آیا قضایای ناتمامیت گودل را می‌توان در مکانیک کوانتومی به‌کاربرد؟

سید مجید صابری فتحی

دوره 6، شماره 2 ، آذر 1398، ، صفحه 19-52

https://doi.org/10.22096/ek.2020.123077.1210

چکیده
  مکانیک کوانتومی نظریه ای است که ساختار فکری بشر را دگرگون کرد. اما با وجود موفقیت ها ی زیاد آن از زمان اینشتین تاکنون عده ای در مورد کامل بودن آن دارای شک ، تردید و شبهه هستند. یکی از راه هایی که عده ای کامل ...  بیشتر
تاریخ‌نگاری برون‌گرایانة علم: بازخوانـی تـز هِسـن ـ گروسمـان
تاریخ‌نگاری برون‌گرایانة علم: بازخوانـی تـز هِسـن ـ گروسمـان

امیرمحمد گمینی

دوره 1، شماره 1 ، شهریور 1393، ، صفحه 21-44

چکیده
  مقاله‌ای که بوریس هسن در 1931 منتشر کرد، توجه مورخین علم را به عوامل اجتماعی و ایدئولوژیک در شکل‌دهی تاریخ علم جلب کرد. این مقاله نوع جدیدی از تاریخ‌نگاری علم را ایجاد نمود که تاریخ‌نگاری برون‌گرا نامیده ...  بیشتر
عقل‌گـرایی اعتدالـی ـ انتقـادی در پذیرش باورهای دینی
عقل‌گـرایی اعتدالـی ـ انتقـادی در پذیرش باورهای دینی

عبدالرحیم سلیمانی

دوره 1، شماره 2 ، اسفند 1393، ، صفحه 21-38

چکیده
  در ارزیابی باورهای دینی کسانی قائل شده‌اند که یک شخص در صورتی مجاز به پذیرش یک باور است که برای آن برهانی داشته باشد که همه عقلای عالم را قانع کند، یا گفته‌اند فرد باید برای همه باورها و اعمال خود برهان ...  بیشتر
باور دینی و شناخت افلاطونی
باور دینی و شناخت افلاطونی

سید مسعود موسوی کریمی

دوره 2، شماره 1 ، شهریور 1394، ، صفحه 21-36

https://doi.org/10.22096/ek.2015.26265

چکیده
  در جستجوی بهترین راه ممکن برای آزمون و تأیید باورهای دینی، نخست نسبت شناخت افلاطونی با شناخت‌های عقلی و تجربی‌تبیین شده است. سپس نشان داده شده است که چگونه از آموزه‌های افلاطونی برای تبیین پدیده‌ها ...  بیشتر