نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

عضو هیأت علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، تهران، ایران.

چکیده

مسئلة (نا)پیوستگی در سیر تحول علم از مباحث مناقشه‌خیزِ تاریخ‌نگاری علم است، که در هر دو جبهه طرفدارانی دارد. عده‌ای از مورخین، به اقتفای ، سعی کرده‌اند تا مواردی از پیوستگی را در دوره‌های مختلفِ سیر تحول علم نشان دهند. در همین راستا در مقالة حاضر سعی شده است تا این بحث در زمینة طبیعیاتِ فلسفة اسلامی، مورد بررسی قرار گیرد و به مواردی از پیوستگی با نظریه‌های علمی جدید در این دوره از علم اشاره شود. با این حال نشان خواهیم داد که این پیوستگی به معنی این نیست که نظریه‌های قدیم و جدید حالت حدّی یکدیگرند.



 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Islamic Philosophy Doctrines on “Motion” in the Light of Modern Science Achievements

نویسنده [English]

  • Ali Reza Mansouri

Faculty member of the Institute of Humanities and Cultural Studies, Tehran, Iran.

چکیده [English]

(Dis)continuity of scientific development, as a controversial debate in historiography of science, has adherents in both Western and Islamic camps. There are historians, following Duhem, attempting to show continuity in the course of scientific development. In this line of thought, we are to examine this debate in the Islamic natural philosophy context by discussing some of their explanations that are compatible with modern scientific theories. However, we shall emphasize that such continuity should not be interpreted is such a way that Islamic theories turn out to be the limiting case of modern theories.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Natural Philosophy
  • Motion
  • Continuity in Historiography of Science
  • Potential
  • Infinity
  1. منابع

    الف- فارسی

    1. ابن‌سینا، حسین؛  فن سماع طبیعی، ترجمه محمدعلی فروغی، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1316.
    2. _______ ؛ اشارات و تنبیهات، ترجمه و شرح حسن ملکشاهی، انتشارات سروش، 1363.
    3. _______ ؛ برهان شفا، ترجمه و پژوهش مهدی قوام صفری، تهران، انتشارات فکر روز، 1373.
    4. ارسطو؛ طبیعیات، ترجمه مهدی فرشاد، تهران، انتشارات امیرکبیر، 1363.
    5. صانعی‌دره‌بیدی، منوچهر؛ «نگرش انتقادی بر روش تحقیق و تفکر در فلسفة اسلامی»، نامة مفید، 1377، شماره 15.
    6. عبودیت، عبدالرسول؛ درآمدی بر فلسفة اسلامی، انتشارات پژوهشگاه امام خمینی، a1385.
    7. ___________ ؛ درآمدی بر نظام حکمت صدرایی، جلد اول، تهران، انتشارات سمت، پژوهشکدة امام خمینی، b1385.
    8. علیزاده، بیوک؛ «حدوث العالم»، کتاب ماه ادبیات و فلسفه، آذر 1378.
    9. فرشاد، مهدی؛ تاریخ علم در ایران، انتشارات امیر‌کبیر، 1365.
    10. قوام صفری، مهدی؛ «معرفت تجربی از دیدگاه ابن‌سینا»، قبسات، سال چهارم، 1378، شمارة 12.
    11. کاپلستون، فردریک؛ تاریخ فلسفه: یونان و روم، ترجمه سید جلال‌الدین مجتبوی، جلد1، انتشارات علمی و فرهنگی، 1375.
    12. کرول، ویلیام؛ «کیهان‌شناسی، هاکینگ و ابن‌سینا»، نامة علم و دین، ترجمه پیروز فطورچی، 1382، شماره 24-21.
    13. کرومبی، آ. سی؛ از آگوستین تا گالیله، ترجمه احمد آرام، انتشارات سمت، 1371.
    14. گلشنی، مهدی؛ تحلیلی از دیدگاه‌های فلسفی فیزیکدانان معاصر، انتشارات پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چاپ پنجم، 1385.
    15. لیندبرگ، دیوید؛ سرآغازهای علم در غرب: سنت علمی اروپایی در بافت فلسفی، دینی و تأسیسات آن: 600 قبل از میلاد تا 1450 میلادی، ترجمه فریدون بدره‌ای، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1377.
    16. مطهری، مرتضی؛ حرکت و زمان در فلسفة اسلامی، جلد اول، انتشارات حکمت، 1375.
    17. ________ ؛ حرکت و زمان در فلسفة اسلامی، جلد چهارم، انتشارات حکمت، 1375.
    18. ________ ؛ مجموعه آثار، جلد 11، انتشارات صدرا، چاپ سوم، 1386.
    19. منصوری، علیرضا؛ «ملاحظاتی انتقادی در باب مواجهه با مسئله علم، دین و توسعه»، مجلة علمی پژوهشی روش‌شناسی علوم انسانی، 1387، شماره 65.
    20. موسویان، سید حسین؛ «پژوهش‌نامة انتقادی مصحح» در رسالة حدوث فی‌العالمِ ملاصدرا، بنیاد حکمت صدرا، 1378.
    21. موسوی‌کریمی، میرمسعود؛ «آغاز جهان و کیهان‌شناسی نوین»، نامة مفید، 1380، شمارة 25.
    22. هایزنبرگ، ورنر؛  فیزیک و فلسفه، ترجمه محمود خاتمی، انتشارات علمی، 1370.
      1. Al-Allaf, Mashhad; "Similarities between al-Kindi and David Hilbert on Infinity", in http://www.muslimphilosophy.com/ma/.
      2. ____________; "Al-Kindi’s Mathematical Metaphysics", in http://www.muslimphilosophy.com/ma/.
      3. Al-Kindi; "On Divine Unity and the Finitude of the World’s Body", in Jon McGinnis and David C. Reisman (Ed.), Classical Arabic Philosophy: An Anthology of Sources, 2007.
      4. Agassi, J; Science and its History: Towards an historiography of Science, Springer, 2008.
      5. Barbour J; The Discovery of Dynamics, Oxford University Press, 2001.
      6. Bird, A; "Thomas Kuhn", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Winter 2011 Edition), Edward N. Zalta (ed.), 2011. forthcoming URL = <http://plato.stanford.edu/archives/win2011/entries/thomas-kuhn/>.
      7. Geroch, R; General Relativity from A to B, The University of Chicago Press, 1978.
      8. Heisenberg, W; Physics and Philosophy,Harper and Row, New York, 1958.
      9. Hilbert, D; "On the Infinite", in Benacerraf P. & Putnam H, Philosophy of Mathematics, Cambridge University Press, 1987.
      10. Kuhn T; The Structure of Scientific Revolutions, Chicago Press, 1970.
      11. Laudan L; "A Confutation of Convergent Realism", in Scientific Realism, Leplin J. (Ed.), University of California Press, 1984.
      12. Lindberg, D. C; The Beginnings of Western Science: The European Scientific Tradition in Philosophical, Religious, and Institutional Context, 600 B.C. to A.D. 1450, The University of Chicago Press, 1992.
      13. Nickles, T; "Scientific Revolutions", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Spring 2011 Edition), Edward N. Zalta (ed.), 2009. URL = http://plato.stanford.edu/archives/spr 2011/entries/scientific-revolutions/.
      14. Oberheim, Eric and Hoyningen-Huene, Paul; "The Incommensurability of Scientific Theories", The Stanford Encyclopedia of Philosophy (Fall 2010 Edition), Edward N. Zalta (ed.), URL =<http://plato.stanford.edu/archives/fall2010/entries/incommensurability/>.
      15. Shimony, A; Search for a Naturalistic World View, Vols. I and II, Cambridge University Press, Cambridge, 1993.
      16. ________ ; "Bell's Theorem", Stanford Encyclopedia of Philosophy, 2004. in http://plato.stanford.edu/entries/bell-theorem/.
      17. Thompson, Ian J; "Real Dispositions in the Physical World", British Journal for the Philosophy of Science, 39, 1988.
      18. Torretti, Roberto; The Philosophy of Physics, Cambridge University Press, 1999.

    ب- لاتین

CAPTCHA Image