دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

بررسی جایگاه تأویل در تأملات قرآنی ملاصدرا با تأکید بر اصول تفسیری و مبانی فلسفی وی

نوع مقاله : مقاله مروری

نویسندگان
فرخنده کرناسی دزفولی 1
محمد سعیدی مهر 2
سید سجاد ساداتی زاده 3
1 استادیار، گروه معارف اسلامی، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی ، اهواز، ایران.
2 استاد، گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
3 استادیار، گروه معارف اسلامی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی دزفول، دزفول، ایران.
10.22096/ek.2024.1986138.1489
چکیده
صدرالمتألّهین شیرازی رویکرد خاصی به فهم قرآن به عنوان یک متن مقدس و منبع وحیانی دارد. وی تدبر در آیات قرآن را مرتبط با تدبر در عالم هستی می داند و قرآن را نوری معرفی می کند که از طریق آن حقایق اشیاء مشاهده می شود. او معتقد است اکثر مفسرانی که نظر به جنبه های ظاهری و لسانی قرآن داشته اند، از توجه به معانی و بطون آیات غافل مانده اند. و مانع اصلی این مفسران از فهم معانی و حقایق قرآن را فریفته شدن ایشان با ظاهر آیات می داند. شرط بهره مند شدن از حقیقت و بطون قرآن را استفاده از نیروی تعقل می داند و بر این اساس، تأویل در تفسیر قرآن را امری ضروری تلقی می کند و میدان درک معانی قرآن را بر ای تحقیق اهل فهم و تأمل و تعمق وسیع می داند. با آنکه برای قرآن، مراتب و بطون قائل است اما بر این باور است که هیچ کس جز ذات باری تعالی نمی تواند به نهایت و ژرفای اسرار و معانی قرآن، دست یازد. در این نوشتار سعی شده تا ضمن بررسی اصول و مبانی تفسیری قرآن در اندیشه ملاصدرا به ضرورت تأویل و شیوه به کارگیری آن توسط ملاصدرا در تفسیر آیات قرآن بپردازیم.
کلیدواژه‌ها
قرآن
شیوه تأویل
ظاهر و باطن
ملاصدرا

موضوعات

عنوان مقاله English

The Study of the Position of Interpretation in Mlla Sadra’s Quranic Commentators with Emphasis on Interpretive Principles and his Philosophical Foundations

نویسندگان English

Farkhondeh Kornasidezfuli 1
Mohammad Saeedimehr 2
Seyedsajad Sadatizadeh 3
1 Assistant Professor, Department of Islamic Studies, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran.
2 Professor, Department of Philosophy, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
3 Assistant Professor, Department of Islamic Sciences, Faculty of Medicine, Dezful University of Medical Sciences, Dezful, Iran.
چکیده English

Sadr al-Mutalahin Shirazi has a special approach to understanding the Qur'an as a sacred text and a source of revelation.
He considers meditation in the verses of the Quran to be related to meditation in the universe and introduces the Quran as a light through which the truths of things can be observed. He believes that most of the commentators who paid attention to the external and linguistic aspects of the Qur'an, neglected to pay attention to the meanings and content of the verses.
And he considers interpretation in the interpretation of the Qur'an as a necessary matter and considers the field of understanding the meanings of the Qur'an to be a research of people of understanding and contemplation.
In this article, while examining the principles and foundations of understanding the Qur'an in Mulla Sadra's thought, we have tried to discuss the necessity of interpretation and the way it was applied by Mulla Sadra in the interpretation of the verses of the Qur'an.

کلیدواژه‌ها English

Quran
the approach of using interpreting
appearance and essence
Mulla sadra
سیاهه منابع
الف-منابع فارسی:
قرآن کریم
آشتیانی، سید جلال‌الدین. «پیرامون تفکر عقلی و فلسفی در اسلام»، کیهان اندیشه، شماره ۱ (مرداد و شهریور ۱۳۶۴): ۱۲-۲۵ view/fa/articlepage/25290 https://dx.doi.org/
ابن‌منظور، محمدبن‌مکرم. لسان العرب. بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۴۰۸ق.
اخلاقی، مرضیه. خداشناسی (شاهد سوم از مشهد اول شواهد الربوبیه). تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا، ۱۳۹۱.
اصفهانی، حسین‌بن‌محمد. معجم مفردات الفاظ القرآن. تحقیق: ندیم مرعشی. تهران: مکتبه المرتضویه، [بی‌تا].
پروین پیروانی، لطیمه. «دیدگاه ملاصدرای شیرازی دربارة قرآن: تأملات فلسفی او»، در: مجموعه مقالات همایش جهانی حکیم ملاصدرا (تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا، اول خرداد ۱۳۷۸). view/fa/search https://dx.doi.org/
جوادی آملی، عبدالله. رحیق مختوم. قم: نشر اسراء، ۱۳۷۶.
خامنه‌ای، سید محمد. «اصول تفسیری و هرمنوتیک قرآنی نزد ملاصدرا»، خردنامه صدرا، شماره ۱۸ (۱۳۸۷): ۶۸- ۶۹. view/fa/articlepage/54293 https://dx.doi.org/
خرمشاهی، بهاءالدین. دانشنامه قرآن و قرآن‌پژوهی. تهران: انتشارات دوستان، ۱۳۷۷.
سیوطی، جلال‌الدین عبدالرحمن. الاتقان فی علوم القرآن. مقدمه و تعلیق مصطفی دیب البغاء، بیروت: دار ابن‌کثیر، ۱۴۰۷ق.
صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. الحکمة المتعالیة فی الأسفار الأربعه. قم: مکتبة المصطفوی، ۱۳۶۸.
صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. الحکمة المتعالیة فی الاسفارالعقلیة الأربعة. بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۰ق.
 صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. تفسیر القرآن الکریم. تصحیح: محمد خواجوی. قم: انتشارات بیدار، ۱۳۶۶ الف.
صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. سه رساله فلسفی. مقدمه و تصحیح و تعلیق: سید جلال‌الدین آشتیانی. قم: مرکز انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۸.
صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. شرح اصول کافی. تحقیق: محمد خواجوی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۷۰.
صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. شرح الأصول الکافی، کتاب العقل و الجهل. ویراسته محمد خواجوی. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، ۱۳۶۶ ب.
صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. متشابهات القرآن. قم: دفتر تبلیغات اسلامی،  ۱۴۰۳ق.
صدرالمتألهین، محمدبن‌ابراهیم. مفاتیح الغیب. ترجمه و تصحیح و مقدمه: محمد خواجوی، تعلیقات ملا علی نوری، تهران: انتشارات مولی، ۱۳۶۳.
طباطبایی، سید محمدحسین. المیزان فی تفسیر القرآن. ترجمه سید محمدباقر موسوی همدانی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۸۲.
طباطبایی، سید محمدحسین. شیعه در اسلام. مقدمه: سید حسن نصر. ۱۳۵۴.
طباطبایی، سید محمدحسین. قرآن در اسلام. تهران: دارالکتب الاسلامیه، ۱۳۷۶.
فلاح‌پور، مجید. مبانی، اصول و روش تفسیری ملاصدرا. تهران: انتشارات حکمت، ۱۳۸۹.
فیروزآبادی، مجدالدین محمد یعقوب. القاموس المحیط. اعداد و تقدیم، محمد عبدالرحمن المرعشلی. بیروت: دار احیاء التراث العربی، ۱۴۱۷ق.
مصلح، جواد. ایضاح المقاصد فی حلّ معضلات کتاب الشواهد. به اهتمام نجفقلی حبیبی. تهران: مؤسسهٔ حکمت و فلسفه ایران، ۱۳۸۵.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت
دوره 9، شماره 1 - شماره پیاپی 17
اردیبهشت 1401
صفحه 161-179