دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

مرزهای همجواری فلسفه و عرفان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استاد، دپارتمان فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران.
چکیده
این مقاله به امکان تعامل میان دو دانش عقلی فلسفه و عرفان می‌پردازد و به تعاون این دو با یکدیگر می‌رسد. فلسفه ملاصدرا پیوند و ترکیب این دو دانش را نمایان ساخته است و استدلال را در کنار مشاهده نشانده است. این ترکیب جز به طرد عوامل ناسازگار یا ناسازگارنما ممکن نمی‌شود. همانطور که طرد جدل از دانش استدلالی کلام، آن را با دانش استدلالی فلسفه همجوار ساخت، سیطره قواعد و پایه‌های مشترک یا سازگار میان توانایی استدلال و توانایی شهود در نیروی عقل، دو دانش عرفان و فلسفه را به یکدیگر نزدیک ساخت. عقل در مقام استدلال، هرچند به‌طور تأسیسی نتواند به بخشی از واقع گذر کند، اما عبور شهود به بخش اکتشاف‌شده را معقول و فهم‌پذیر می‌کند و آن را با قیاس برهانی در دسترس همگانی قرار می‌دهد. بدین ترتیب، علم آلی منطق در خدمت تنظیم یافته‌های شهود به کار گرفته شد و دو دانش عرفان و فلسفه با دو دسته از مفاهیم و قوانین در ترکیبی کنار یکدیگر قرار گرفتند.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Adjacent Borders of Philosophy and Mysticism

نویسنده English

Amir Divani
Professor, Department of Philosophy, Mofid University, Qom, Iran.
چکیده English

This paper deals with the possibility of interaction between the two rational knowledges, namely philosophy and mysticism, and reaches the cooperation of the two with each other. Mulla Sadra's philosophy has revealed the joining and combining of these two knowledges and has placed reasoning next to observation. This combination cannot be realized unless inconsistent or seemingly inconsistent factors are rejected. Just as the rejection of polemic method from the argumentative knowledge of theology has placed it beside the argumentative knowledge of philosophy, the predominance of common or consistent rules and foundations between the ability to argue and the ability of intuition in the power of reason has brought the two knowledges, namely, mysticism and philosophy, closer to each other. The reason, in the position of argumentation, although fundamentally unable to pass into a section of reality, it makes the passage of intuition into the revealed part rationable and understandable and places it available to all by demonstrative syllogism. In this way, the knowledge of logic was employed to regulate the finding of intuitions, and the two knowledges of mysticism and philosophy, came together with two sets of concepts and rules in a combined form. 

کلیدواژه‌ها English

philosophy
mysticism
intuition
argumentation
theology

سیاهه منابع

الف - منابع فارسی:
 ترکه، صائن‌الدین علی. تمهید القواعد. تصحیح: سید جلال‌الدین آشتیانی. تهران: انتشارات انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، 1360.
 جامی، عبدالرحمن. نقد النصوص فی شرح نقش الفصوص. تصحیح: ویلیام چیتیک. چاپ دوم. تهران: انتشارات مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران، 1381.
 سبزواری، ملاهادی. شرح الاسماء. تهران: انتشارات دانشگاه تهران، 1372.
 سهروردی، شهاب‌الدین یحیی. مجموعه مصنفات شیخ اشراق. تصحیح و مقدمه: هنری کربن. چاپ دوم. جلد 2. تهران: مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، 1372.
 شیرازی، صدرالدین محمد (ملاصدرا). الحکمة المتعالیة فی الاسفار الاربعة العقلیة. چاپ دوم. قم: انتشارات مصطفوی، 1368.
شیرازی، صدرالدین محمد (ملاصدرا). مفاتیح الغیب. ترجمه محمد خواجوی. مقدمه: علی عابدی شاهرودی. تهران: انتشارات مولی، 1387.
 طوسی، نصیرالدین محمد. اوصاف الاشراف. به اهتمام سید مهدی شمس‌الدین. چاپ سوم. تهران: سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، 1373.
 فناری، محمد. مصباح الانس. چاپ اول. تهران: انتشارات مولی، 1374.
 قونوی، صدرالدین محمد. مفتاح الغیب. چاپ اول. تهران: انتشارات مولی، 1374.
قیصری، محمد داوود. شرح فصوص الحکم. کوشش: سید جلال‌الدین آشتیانی. چاپ اول. تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375.
لاهیجی، ملاعبدالرزاق. گوهر مراد. چاپ اول. تهران: نشر سایه، 1383.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.