دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

مقایسۀ دیدگاه ملاصدرا و ویلیام رو در باب اختیار خداوند

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
دانش‌آموخته دکتری فلسفه دین، دانشکده ادبیات فارسی و زبان‌های خارجی، دانشگاه علامه طباطبائی، تهران، ایران.
چکیده
ملاصدرا و ویلیام رو، از دو سنت فلسفیِ مختلف به مسئلۀ «اختیار خداوند» پرداخته و به نتایج متفاوتی رسیده‌اند. هر دو فیلسوف توافق دارند که ارادۀ خداوند بر خلق عالم، واجدِ ضرروتِ ازلی است. تفاوت در این است که ملاصدرا با تمسک به رویکرد سازگارگرایانه در باب اختیار، معتقد است همچنانکه در خصوص آدمی، ضرورتِ بالغیر اراده منافاتی با اختیار ندارد؛ در خصوص خداوند نیز ضرورتِ ازلیِ اراده منافاتی با اختیار او ندارد. در مقابل ویلیام رو، با تمسک به تلقّی آزادی‌گرایانه از اختیار، معتقد است ضرورتِ ازلیِ اراده جایی برای اختیار خداوند باقی نمی‌گذارد و قیاس میان ضرورت بالغیر، در خصوص انسان، و ضرورت ازلی در خصوص خداوند، مع الفارق است. در این مقاله با تحلیل استدلال‌های دو فیلسوف بدین نتیجه رسیدیم که در مجموع موضع ویلیام رو قابل دفاع‌تر است؛ زیرا اولا دیدگاه رو با شهودات زبانی-اخلاقیِ ما سازگار‌تر است؛ ثانیا وجوه معقولی برای تفکیکِ حکم ضرورت بالغیر و ضرورت ازلی، از حیث لزوم/عدمِ لزومِ جبر، وجود دارد.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

A comparison of Mulla Sadra's and William Rowe's Perspectives on "God's freedom"

نویسنده English

Reza Naghavi
Ph.D. in philosophy of religion, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabataba'i University, Tehran, Iran.
چکیده English

Mulla Sadra and William Rowe, representing divergent philosophical traditions, addressed the issue of "God's freedom" and arrived at disparate conclusions. Both philosophers concur that God's will for the creation of the world possesses an eternal necessity. However, their dissimilarity arises from Mulla Sadra's adherence to a compatibilist perspective on freedom. He believes that as in the case of man, where the necessity per aliud of the will does not conflict with the freedom, in the case of God, the eternal necessity of the will does not conflict with his freedom. Conversely, William Rowe, an advocate of the libertarian concept of freedom, posits that the eternal necessity of God's will leaves no room for His freedom. Drawing a parallel between the necessity per aliud in human beings and the eternal necessity in God, according to Rowe, is an erroneous analogy. In this article, through an examination of these philosophers' arguments, we arrive at the stance that William Rowe's position holds greater defensibility. Firstly, his viewpoint aligns more harmoniously with our linguistic and moral intuitions. Secondly, there are sound justifications for distinguishing between necessity per aliud and eternal necessiity, in terms of determinism

کلیدواژه‌ها English

Mollasadra
William Rowe
God's freedom
necessity
possibility
سیاههٔ منابع
الف-منابع فارسی:
مطهری، مرتضی. مجموعه آثار. جلد 5. چاپ یازدهم. تهران: صدرا، 1386.
 وین‌رایت، ویلیام جی. فلسفهٔ دین. ترجمهٔ علیرضا کرمانی. قم: مؤسسهٔ آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1390.
 
ب- منابع عربی:
حلی، حسن‌بن‌یوسف. کشف المراد فی شرح تجرید الاعتقاد. تصحیح و تعلیق: حسن حسن‌زاده آملی. قم: جامعه مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم، 1366.
سبحانی، جعفر. المحاضرات فی الاهیات. چاپ دوم. قم: جامعه مدرسین حوزهٔ علمیهٔ قم،1415ق.
صدرالدین شیرازی، محمد ابن‌ابراهیم. الحکمه المتعالیه فی الاسفارالاربعه العقلیه. جلد 6. تصحیح و تحقیق و مقدمه: احمد احمدی. بإشراف: استاد سید محمد خامنه‌ای. تهران: انتشارات بنیاد حکمت صدرا، 1381.
صدرالدین شیرازی، محمد ابن‌ابراهیم. الحکمه المتعالیه فی الاسفارالاربعه العقلیه. جلد 7. تصحیح و تحقیق و مقدمه: دکتر مقصود محمدی. بإشراف: استاد سید محمد خامنه‌ای. تهران: انتشارات بنیاد حکمت صدرا، 1380.
 صدرالدین شیرازی، محمد ابن‌ابراهیم. المبدأ و المعاد. مقدمه و تصحیح: استاد سید جلال‌الدین آشتیانی. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزهٔ علمیهٔ قم، 1380.
طباطبایی، سید محمدحسین. نهایة الحکمه. قم: مؤسسه النشرالاسلامی التابعه لجماعه المدرسین، 1362.
طوسی، محمدبن‌محمد. شرح الاشارات و التنبیهات. قم: النشر البلاغه، 1383.
ج- منابع لاتین:
Clarke, Samuel. A Demonstration of the Being and Attributes of God and Other Writings. Edited By Ezio Vailati. Cambridge: Cambridge University Press, 1998.
Edwards, Jonathan. Freedom of the Will. Grand Rapids, MI: Christian Classics Ethereal Library, 1754. From: http://www.ccel.org/ccel/edwards/will.html. Publisher: Date Created: 2000-07-09. Accessed July 9, 2023.
Leibniz, G. W. New Essays on Human Understanding. Translated by Alfred Gideon Langley. Chicago: The Open Court Publishing Company, 1916.
Leibniz, G. W. Theodicy. Edited by Austin Farrer. Translated by E.M. Huggard. London: Routledge & Kegan Paul, 1996.
Leibniz, G. W., and Samuel Clarke. Correspondence. Edited with Introduction by Roger Ariew. Cambridge: Hackett Publishing Company, 2000.
Morriston, Wesley. “Is God Significantly Free?.” Faith and Philosophy 2, no. 3 (July 1985). 10.5840/faithphil19852331.
Row, William. Can God Be Free?. New York: Oxford University Press, 2004.
Swinburne, Richard. Revelation from Metaphor to Analogy. Oxford: Oxford University press, 2007.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.