دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

نقد تئوری ارجاع مستقیم در اخلاق فضیلت مبتنی بر عامل و نمونه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
ثارالله جعفریان
دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دپارتمان فلسفه، دانشگاه مفید، قم، ایران.
10.22096/ek.2026.2045219.1579
چکیده
پژوهش حاضر به ارزیابی کاربرد نظریه ارجاع مستقیم در چارچوب اخلاق فضیلت مبتنی بر عامل و نمونه در اندیشه لیندا زگزبسکی می‌پردازد و نشان می‌دهد که انتقال این الگوی معناشناختی از فلسفه زبان به فلسفه اخلاق با پیامدهای نظری و عملی مهمی همراه است. استدلال می‌شود که ارجاع مستقیم در نظام زگزبسکی نقش بنیادین و تأسیسی در تبیین ماهیت فضیلت ندارد، بلکه بیشتر کارکردی آموزشی و تسهیل‌گر در انتقال مفاهیم اخلاقی به مخاطبان عام دارد؛ چرا که خود او فهم نهایی مفاهیم را به متخصصان واگذار می‌کند. همچنین، نظریه با پارادوکسی در تعیین نمونه‌های اخلاقی مواجه است: از یک سو فضیلت از انگیزه عامل اخلاقی سرچشمه می‌گیرد، اما تشخیص و تثبیت آن به عرف یا متخصصان سپرده شده است که لزوماً خود فاضل نیستند. افزون بر این، تمرکز بر اشخاص جزئی در بستر زمان و مکان، خطر اقتدارگرایی اخلاقی و فروکاستن امر کلی فضیلت به مصادیق محدود را در پی دارد. نتیجه مقاله آن است که کاربست ارجاع مستقیم، به‌جای تقویت انسجام مفهومی الگوگرایی، دشواری‌های معرفتی و اخلاقی ایجاد می‌کند. با این حال، ارزش نظریه را باید بیشتر در ظرفیت تربیتی، الگوسازی و فرهنگ‌سازی آن جست‌وجو کرد. در پایان، پیشنهاد بازنگری از طریق تفسیر تشکیکی از فضیلت و نمونه‌ها مطرح شده است.
کلیدواژه‌ها
فلسفه زبان
فلسفه اخلاق
اخلاق فضیلت
اخلاق فضیلت مبتنی بر عامل و نمونه
تئوری ارجاع مستقیم
موضوعات

عنوان مقاله English

Criticism of the Place of Direct Reference Theory in Agent-based and Exemplarist Virtue Ethics

نویسنده English

Sarallah Jafarian
PhD student in Islamic Philosophy and Theology, Department of Philosophy, Mofid University, Qom, Iran.
چکیده English

This article critically assesses Linda Zagzebski’s use of direct reference theory within her agent‑based and exemplarist virtue ethics and argues that importing this semantic framework from the philosophy of language into moral philosophy generates significant theoretical and practical difficulties. It is shown that, in Zagzebski’s system, direct reference does not play a foundational or constitutive role in explaining the nature of virtue; rather, it serves primarily an educational and heuristic function in transmitting moral concepts to a general audience, since she ultimately refers the precise understanding of those concepts to experts. Moreover, the theory faces a paradox in the identification of moral exemplars: while virtue originates from the internal motivations of the moral agent, its recognition and fixation are entrusted either to common moral opinion or to specialists who are not necessarily virtuous themselves. Furthermore, grounding moral knowledge in particular individuals situated in specific spatiotemporal contexts risks fostering moral authoritarianism and reducing universal virtue to limited instances. The article concludes that applying direct reference undermines, rather than strengthens, the conceptual coherence of exemplarism, though its true value may lie in its educational, formative, and cultural capacity. Finally, a revisionary proposal based on a graded (tashkīkī) interpretation of virtue and exemplars is suggested.

کلیدواژه‌ها English

Linguistics
Ethics
Virtue Ethics
Agent-based and Exemplar Virtue Ethics
Direct Reference Theory
سیاهه منابع
الف-منابع لاتین:
Alfano, Mark. Moral Psychology: An Introduction. Cambridge: Polity Press, 2017.
Anscombe, G. E. M. “Modern Moral Philosophy.” Philosophy 33, no. 124 (1958): 1–19.
Basu, Rima, and Mark Schroeder. “Doxastic Wronging.” Philosophical Review 128, no. 4 (2019): 1–41.
Birondo, Noell. “Review of Exemplarist Moral Theory, by Linda Trinkaus Zagzebski.” Notre Dame Philosophical Reviews 2017, no. 10 (2017).
Boyd, Richard N. “How to Be a Moral Realist.” In Essays on Moral Realism, edited by Geoffrey Sayre-McCord, 181–228. Ithaca, NY: Cornell University Press, 1988.
Christensen, David. “Disagreement, Drugs, and Moral Expertise.” Philosophy and Phenomenological Research 81, no. 3 (2010): 719–745.
Doris, John. Talking to Our Selves: Reflection, Ignorance, and Agency. Oxford: Oxford University Press, 2020.
Emily Dumler-Winckler, “Moral Exemplarity: The Trouble with Linda Zagzebski’s Semantic Theory of Exemplarity.” Journal of Religious Ethics 52, no.2 (2024): 162-188
Knobe, Joshua, Shruti Prasada, and George Newman. “Dual Character Concepts.” Cognition 127, no. 2 (2013): 242–257.
Kripke, Saul A. Naming and Necessity. Cambridge, MA: Harvard University Press, 1980.
MacIntyre, Alasdair. After Virtue: A Study in Moral Theory. 3rd edition. Notre Dame, IN: University of Notre Dame Press, 2007.
Paris, Panos. “The Aesthetics of Ethics: Exemplarism, Beauty, and the Psychology of Morality.” The Journal of Value Inquiry 56, no. 4 (2022): 601–625. https://doi.org/10.1007/s10790-020-09793-8⁠.
Putnam, Hilary. “The Meaning of ‘Meaning’.” In Mind, Language and Reality: Philosophical Papers, vol. 2, 215–271. Cambridge: Cambridge University Press, 1975.
Putnam, Hilary. “The Meaning of ‘Meaning’.” In Mind, Language and Reality: Philosophical Papers, vol. 2, 429–440. Cambridge: Cambridge University Press, 1975.
Rosati, Connie. “Moral Motivation.” In The Stanford Encyclopedia of Philosophy, Winter 2016 Edition, edited by Edward N. Zalta.
Schroeter, Laura, and François Schroeter. “Normative Concepts: A Meta-Semantic Inquiry.” Philosophy Compass 9, no. 9 (2014): 642–654.
Shafer-Landau, Russ. Living Ethics. Oxford: Oxford University Press, 2019.
Snow, Nancy E. “Humility, Moral Exemplarism, and Moral Goodness.” In Humility: A History, edited by Justin Steinberg, 365–391. Oxford: Oxford University Press, 2025.
Smith, Michael. “Moral Perception and Its Limits.” In Oxford Studies in Metaethics, vol. 13, edited by Russ Shafer-Landau, 45–72. Oxford: Oxford University Press, 2018.
Stokes, Dustin. “Exemplar Models in Moral Psychology.” Review of Philosophy and Psychology 8, no. 1 (2017): 23–43.
Väyrynen, Pekka. The Lewd, the Rude and the Nasty: A Study of Thick Concepts. Oxford: Oxford University Press, 2013.
Zagzebski, Linda Trinkaus. Divine Motivation Theory. Cambridge: Cambridge University Press, 2004.
Zagzebski, Linda Trinkaus. Exemplarist Moral Theory. Oxford: Oxford University Press, 2017.
Zagzebski, Linda Trinkaus. The Virtues of the Mind: An Inquiry into the Nature of Virtue and the Ethical Foundations of Knowledge. Cambridge: Cambridge University Press, 1996.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.
دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 21 تیر 1405