دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

ارزیابی نظریه‌ی هرمنوتیکی ویلهلم دیلتای

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی ارشد فلسفه دین، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
2 دانشیار فلسفه دین، دانشکده الاهیات و معارف اسلامی، دانشگاه تهران، تهران، ایران.
10.22096/ek.2026.2087034.1640
چکیده
این مقاله با تکیه بر آثار دیلتای و دیلتای شناسانی مانند رودلف آدام مکریل،، هربرت آرتور هاجز و تئودور پلنتینگا و هرمنوتیک فلسفی گادامر به توضیح و بررسی نظریه هرمنوتیکی ویلهلم دیلتای در دو دوره متقدم و متأخر وی می‌پردازد. دیلتای در دوره نخست، با هدف تثبیت استقلال علوم انسانی از علوم طبیعی، «روان‌شناسی توصیفی» را بنیان روش‌شناختی علوم انسانی دانست و «تجربه زیسته» را داده‌ای بی‌واسطه و یقینی شمرد. لذا در دیلتای متقدم، فهم بر درون‌نگری، تخیل و باززیستی استوار بود. اما، مشکلات روش درون‌نگری،ناسازگاری آن با سیالیت زندگی و انتقادات روان‌شناسان و نوکانتی‌ها دیلتای را به بازنگری در دیدگاه خود سوق داد و موجب شکل‌گیری دوره متأخر او و «چرخش هرمنوتیکی» وی از روان‌شناسی به هرمنوتیک شد. در دیلتای متاخر، قلمرو هرمنوتیک از متون فراتر رفت و همه نمودهای عینی زندگی انسانی را دربر گرفت. لذا وی فهم را صرفاً کشف نیت مؤلف ندانست بلکه درگرو بازسازی کلیت زندگی درونی و تجربه زیسته مولف شمرد و عینیت علوم انسانی و تاریخی را به مدد «چرخه هرمنوتیکی» و حرکت دیالکتیکی میان جزء و کل حل کرد. اگرچه، وی کوشش کرد تا از استقلال علوم انسانی و عینیت علوم انسانی دفاع کند ولی نظریه هرمنوتیکی وی با انتقاداتی مانند ناسازگاری درونی و عدم شمول دور هرمنوتیکی مواجه است. لذا با پذیرش تاریخمندی فهم، نتوانسته است نسبی‌گرایی را کاملا حل کند و تنها از عینیت بین‌الاذهانی دفاع کرده است.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Evolution of Wilhelm Dilthey's hermeneutic theory

نویسندگان English

Ali Niyazi 1
Mohammadreza Bayat 2
1 Master's student of Philosophy of Religion, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.
2 Associate Professor of Philosophy of Religion, Faculty of Theology and Islamic Studies, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

Drawing on the works of Wilhelm Dilthey, the interpretations of Rudolf A. Makkreel, Herbert Arthur Hodges, and Theodore Plantinga, as well as Gadamer’s philosophical hermeneutics, this article examines the development of Dilthey’s hermeneutical theory from its early to later phase. Initially, Dilthey sought to establish the methodological autonomy of the human sciences by grounding them in descriptive psychology and treating lived experience (Erlebnis) as an immediate basis of understanding. Accordingly, understanding relied on introspection, imagination, and re-experiencing (Nacherleben). However, the limitations of introspection, its incompatibility with the dynamic nature of life, and criticisms from psychologists and Neo-Kantians led him to revise this position, resulting in a decisive turn from psychology to hermeneutics. In his later philosophy, hermeneutics expanded beyond textual interpretation to encompass all objective expressions of human life. Understanding thus became the reconstruction of the author’s inner life and lived experience rather than the recovery of intention alone. Dilthey further sought to secure the objectivity of the human sciences through the hermeneutic circle and the dialectical relation between part and whole. Nevertheless, his theory has been criticized for internal inconsistencies, the limited applicability of the hermeneutic circle, and its inability to fully resolve relativism, ultimately defending only a form of intersubjective objectivity.

کلیدواژه‌ها English

Dilthey'
s Hermeneutics, Humanities, Intersubjective Objectivity, Historical Knowledge
سیاهه منابع
الف-منابع فارسی:
الیاسی، سمیرا. «تخیّل پیش‌بینی و معرفت تاریخی: کالینگوود و ایده تاریخ»، فصلنامه علمی-پژوهشی تاریخ‌نگری و تاریخ‌نگاری 19، دوره جدید، شماره 2 (تابستان 1388): https://doi.org/10.22051/hph.2014.812
الیاسی، سمیرا. «دیلتای و تاریخی‌نگری در علوم انسانی» پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه تهران، 1389.
بیات، محمدرضا. «نسبت نواندیشی دینی و رویکردهای هرمنوتیکی، گامی در ایضاح مفهومی نواندیشی دینی» در: نواندیشی دینی؛ تأملاتی در رویکردها، به کوشش: حمید سعادتی،65-99. تهران: انتشارات کویر، 1402.
دیلتای، ویلهلم. مقدمه بر علوم انسانی. ترجمه منوچهر صانعی دره‌بیدی. تهران: ققنوس، 1388.
دیلتای، ویلهلم. به فهم درآوردن جهان انسانی. ترجمه منوچهر صانعی دره‌بیدی. تهران: ققنوس، 1392.
دیلتای، ویلهلم. تشکیل جهان تاریخی در علوم انسانی. ترجمه منوچهر صانعی دره‌بیدی. تهران: ققنوس، 1389.
دیلتای، ویلهلم. دانش هرمنوتیک و مطالعه تاریخ. ترجمه منوچهر صانعی دره‌بیدی. تهران: ققنوس، 1391.
دیلتای، ویلهلم. شعر و تجربه، نقادی هنر. ترجمه منوچهر صانعی دره‌بیدی. تهران: ققنوس، 1394.
شجاعی جشوقانی، مالک. «کانت به روایت دیلتای»، دو فصلنامه حکمت معاصر 7، شماره 1 (بهار 1395): 35-55.
طالب‌زاده، سید حمید، و مالک شجاعی جشوقانی. «دیلتای و بنیان‌گذاری علوم انسانی»، فصلنامه علمی پژوهشی روش‌شناسی علوم انسانی 19، شماره 77 (زمستان 1392): 65-92.
ب-منابع لاتین:
Dilthey, Wilhelm. Selected Works, Vol. III: The Formation of the Historical World in the Human Sciences. Princeton. Newjersey: Princeton University Press, 2010.
Hodges, H. A. The Philosophy of Wilhelm Dilthey. Edited by Professor W. H. Sprott. London: Routledge and Kegan Paul LTD, 1952.
Liashenko, Iryna. “Wilhelm Dilthey: Understanding the human world.” Journal of Philosophy and Cosmology 20 (January 2018): 166
Plantinga, Theodore. Historical understanding in the thought of Wilhelm Dilthey. Toronto: University of Toronto Press, 1980.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 مرداد 1405