دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

تبیین نقش وضعیت هستی‌شناسانه و معرفت‌شناسانۀ ماهیت به مثابۀ کلی طبیعی در تعیین معنای اعتباریت ماهیت از نظر ملاصدرا و نقد تفسیرهای متاخر از آن

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
گروه فلسفه، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران
چکیده
مسئلۀ اعتباریت ماهیت در دوران معاصر تفاسیر گوناگونی یافته است. این مقاله می‌کوشد با ارائه‌ی خوانشی از نحوۀ تقرر کلی طبیعی از نظر صدرا، معنای اعتباریت ماهیت را روشن سازد. بدین منظور، ابتدا اعتبارات سه‌گانۀ ماهیت تبیین و نسبت کلی طبیعی با اعتبار لابشرطی نشان داده می‌شود. سپس با بررسی دو معنای موجود در فلسفه صدرایی اثبات می‌گردد که تحقق کلی طبیعی تنها به معنای صادق بر موجود خارجی امکان‌پذیر است. در نهایت با تحلیل متون صدرا به‌ویژه عبارات مرتبط با اتحاد، عینیت و تحقق وجود و ماهیت، نشان داده می‌شود که اولا تعابیری چون عینیت و اتحاد در کلام او ، ناظر به نفی رابطۀ اتصافی و به معنای اتحاد حاکی و محکی می‌باشند. ثانیا کلی طبیعی هیچ‌گاه تحقق خارجی ندارد، بلکه حاصل اعتبار و تعقل ذهن از مراتب تشکیکی وجود است. ثالثا شواهد متنی صدرا از تفاسیر مفسرینی که قائل به خارجیت ماهیت هستند مانند فیاضی و یزدان پناه پشتیبانی نمی‌کند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Explicating the Role of the Ontological and Epistemological Status of Essence as Natural Universal in Determining the Meaning of the Derivativeness of Essence According to Mullā Ṣadrā: A Critique of Later Interpretations

نویسنده English

Seyyed Mohammad Hasan Hosseini
Department of Philosophy, Faculty of Humanities, University of Tehran, Tehran, Iran.
چکیده English

The Derivativeness of Essence has been interpreted in different ways in contemporary scholarship. This article clarifies its meaning through a new reading of the mode of determination of the Natural Universal in Mullā Ṣadrā’s philosophy. It first explains the three aspects of essence and the relation of the Natural Universal to the unconditioned (lā bi-sharṭ) aspect. It then argues, by examining the two senses of “being” in Ṣadrian philosophy, that the Natural Universal is realized only in the sense of being predicable of an externally existing thing. Finally, an analysis of Mullā Ṣadrā’s texts, especially those concerning union, identity, and the realization of existence and essence, shows that, first, expressions such as “identity” and “union” deny a predicative relation between existence and essence and instead refer to the unity of the indicator and the indicated. Second, the Natural Universal never has external realization but is the product of conceptual consideration and intellectual abstraction from the analogically graded levels of existence. Third, Ṣadrā’s texts do not support the interpretations of commentators such as Fayyāḍī and Yazdānpanāh, who maintain that essence has external realization.

کلیدواژه‌ها English

Primacy
Derivativeness
Natural Universal
Essence
Existence
Abstraction
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از 07 مهر 1405