دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

تفاوت جوهرى نظریه فارابى و ابن رشد در تطبیق بین حکمت و شریعت

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه فلسفه دانشگاه آزاد اسلامى واحد تهران مرکزى
چکیده
بعد از آن که نهاد فلسفه در حوزه فرهنگ اسلامى شکل گرفت، احساس تعارض بین دین و فلسفه، اندیشمندان مسلمان را به اتخاذ مواضع مختلفى وا داشت.
برخى فلسفه را ترک کردند و به مذمت آن پرداختند و تعداد انگشت شمارى فلسفه را بر دین ترجیح دادند؛ اما اندشیمندى چون فارابى نظام فلسفى نوینى را بنیان نهاد که در آن وحى به عنوان یک «معرفت» تلقى شد و مورد تبیین فلسفى قرار گرفت و آشکار شد که حکمت و شریعت سرچشمه واحدى دارند و نمى‏توانند با هم در تعارض باشند. بعد از فارابى، ابن سینا نیز نظریه او را تکمیل کرد و عناصر مهمى را به آن افزود. اما ابن رشد به واسطه جمودى که بر حقانیت مطلق فلسفه ارسطو داشت، به احیاء فلسفه ارسطویى پرداخت. فلسفه‏اى که ابن رشد احیاء نمود، با روح فلسفه اسلامى بیگانه بود و از قابلیت تبیین فلسفى وحى به عنوان معرفتى ماوراء طبیعى و غیر تجربى برخوردار نبود.
وى پس از نومیدى از فلسفه خود در کتاب فصل المقال با اتکا به پیش‏فرضهاى فقهى و کلامى به تلاش براى جمع بین حکمت و شریعت دست مى‏زند. این تلاش مورد نقد این مقاله قرا گرفته است
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

THE ESSENTIAL DIFFERENCE BETWEEN FARABI'S AND IBN-RUSHD'S THEORIES ON THE COMPATIBITLITY OF HIKAMT AND SHARI'AT

نویسنده English

Musa Malayeri
Assistant Professor of Philosophy, Islamic Azad University, Central Tehran Branch
چکیده English

After the appearance of the philosophy in the field of Islamic culture, the feeling of contradiction between religion and philosophy made Muslem thinkers take different Positions. Some of them left philosophy behind themselves and rejected it, and a few of them preferred philosophy to religion, but a thinker as Farabi founded a new philosophical school in which the Revelation was considered as knowledge, which was expressed in philosophical method. And therefore it became clear that the wisdom and religion had the same origin, and there was no contradiction between them. After Farabi, Avecien competed his theory and increased important elements to it but Averose, because of his dogmatic emphasis on Aristotalian philosophy, revived it. The philosophy which Averose revived was irrelevant to the spirit of Islamic philosophy and was not capable of philosophical expression of Revelation as supernatural and unexperimental knowledge.
And despairingly of his philosophy, by reliance of juristic and theological presuppositions, in his book named "Fasl al Maghal" his attempt was unsuccessful for connection between wisdom and religion, which has been criticized in present essay.

منابع

1- ابن رشد، ابوالولید، تلخیص ما بعد الطبیعة، حققه: الدکتور عثمان امین، افست انتشارات حکمت، 1377 هـ.ش .
2- ــــــ، رسالة النفس، تحقیق: جیرار جهامى، دارالفکر اللبنانى، بیروت، 1994 م .
3- ــــــ، فصل المقال، تحقیق: الدکتور البیر نصرى نادر، دارالمشرق، بیروت، 1995 م .
4- ــــــ، تهافت التهافت، تحقیق: احمد شمس الدین، دارالکتب العلمیه، بیروت 1421 هـ.ق.
5- ابن سینا، الاشارات و التنبیهات، تحقیق الدکتور سلیمان دنیا، موسسة النعمان، بیروت، 1993 م.
6- ــــــ، رسالة فى النفس و بقائها و معادها، حققه: الدکتور احمد فؤاد الاهوانى، دار احیاء الکتب العربیة، بیروت، 1952 م.
7- ــــــ، التعلیقات، حققه: الدکتور عبدالرحمن بدوى، افست مرکز النشرفى الحوزة العلمیة، قم، بى‏تا.
8- ــــــ، الشفاء، الالهیات، تحقیق: الاب قنواتى و سعید زاید، قاهره، بى تا.
9- ــــــ، رسالة فى الفعل و الانفعال، مجلس دائرة المعارف العثمانیة، حیدرآباد دکن، 1353 هـ.ق .
10- ــــــ، النفس من کتاب الشفاء، تحقیق: آیة‏اللّه‏ حسن‏زاده آملى، مکتب الاعلام الاسلامى، قم، 1375 هـ.ش.
11- ــــــ، المبدأ و المعاد، باهتمام عبداللّه‏ نورانى، مؤسسه مطالعات اسلامى دانشگاه مگ گیل شعبه تهران، 1363 هـ.ش .
12- ارسطو، درباره نفس، ترجمه: علیمراد داودى، انتشارات حکمت،تهران،1378هـ.ش .
13- الجابرى، محمد عابد، ابن رشد سیرة و فکر، مرکز الدراسات الوحدة العربیة، بیروت، 2001 م .
14- حنا الفاخورى و خلیل الجر، تاریخ فلسفه اسلامى، مترجم: عبدالمحمد آیتى، سازمان انتشارات آموزش انقلاب اسلامى، تهران، 1367 هـ.ش .
15- غزالى، ابوحامد، معارج القدس فى مدارج معرفة النفس، مطبعة الاستقامة، قاهره، بى تا .
16- ــــــ، تهافت الفلاسفة، تحقیق: الدکتور على بومعلم، دارو مکتبة الهلال، بیروت، 1994 م.
17- فارابى، آراء اهل المدینة الفاضلة، تحقیق: البیر نصرى نادر، دارالمشرق، بیروت، 1986 م .
18- ــــــ، السیاسة المدنیة، تحقیق: دکتور فوزى مترى نجازه، بیروت، افست دانشگاه الزهرا، 1366 هـ.ش.
19- هانرى کربن، تاریخ فلسفه اسلامى، ترجمه: اسدالله مبشرى انتشارات امیر کبیر، تهران، 13 هـ.ش .
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.