نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه الهیات دانشگاه اصفهان

چکیده

«تأویل» یکی از اصلی­ترین فرایندهای تفکر انسان است. فیلون در سنت یهودی، اوریگنس و اگوستین در سنت مسیحی و ابن­عربی و ملاصدرا در سنت اسلامی از جمله نمایندگان برجسته تفکر تأویلی­اند.
در این مقاله سعی شده استدیدگاه ملاصدرا دربارة «تأویل» و اعتبار معرفتی آن با ارائة شواهدی گویا از آثار او دقیقاً تحلیل شود. ملاصدرا «تأویل» را به عنوان «کلیدی» برای کشف افقهای پنهان در اختیار قرار داده است. وی معتقد است، گشوده بودن راه «تأویل» برای فهم حقایق آن سویی, تصریح آیات قرآن کریم است.
تلقی خاص ملاصدرا نسبت به انسان و قرآن و عالم، در نوع نگرش او به «حقیقت» و فهم آن، تأثیر بسزائی داشته است.
ملاصدرا با به کار گرفتن «روش تأویل» و بیان اعتبار معرفتی آن، فهم از «حقیقت» را در قالب های معینی محدود نکرده، بلکه با اصالت بخشیدن به باطن امور، زمینه پویش و آفرینندگی را فراهم ساخته است.
وی با طرد قشری­گری، که بر پذیرش منطق تک­گفتاری تأکید دارد، فهم­های مختلف را - با بیان احکام و شرایط آن - از طریق رخنه در باطن امور رسمیت بخشیده است.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Study and Analysis of the Semantics of Interpretation (ta’wil) and its Epistemological Validity From Mullā Sadrā’s Point of View

نویسنده [English]

  • Muhammad Bidhindī

Assistant Professor, Department of Theology, University of Isfahan

چکیده [English]

Ta’wil or interpretation is considered to be one of the most essential aspect of human thinking.
This article seeks to cast light on mullā shdrā’s views on ta’wil and its epistemological validity (significance) by providing clear evidence from his works. Mullā Sadrā thinks of interpretation as the key to the understanding or disclosure of hidden or esoteric meaning. He maintains that the Qur’an itself explicitly refers to interpretation as that which discloses the truth.
Mullā Sadrā’s particular attitude towards human being, the Qur’an and the universe plays a significant role in understanding the truth (haqiqah). While applying interpretive or hermeneutic method and expressing its epistemological validity, Mullā Sadrā did not restrict himself to a certain form of understanding the truth, and paved the way for creativity and dynamism through authenticating the inner or esoteric meaning (batin).
Having denied literalism, which emphasizes the literal interpretation, Mullā Sadrā recognizes various understandings, of course each with its particular condition – through penetrating the inner or esoteric meaning (batin).

کلیدواژه‌ها [English]

  • Interpretation
  • hermeneutics (ta’wil)
  • the exoteric meaning
  • the esoteric meaning
منابع:
1_  ابراهیمی دینانی، غلامحسین، ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام، تهران، انتشارات طرح نو، چ اول، 1379، ج3.
2_ ابن عربی، فصوص الحکم، شرح و تحقیق سیدجلال الدین آشتیانی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی، 1375.
3_ ابن منظور، جمال الدین محمد بن مکرم, لسان العرب، چ اول، بیروت، داراحیاء التراث العربی، چ اول، 1988م، ج1.
4_ اسماعیل، عزیز، زمینه اسلامی شاعرانگی تجربه دینی، ترجمه: داریوش آشوری، تهران، نشر فرزان، چ اول، 1378.
5_ ایزوتسو، توشی هیکو، صوفیسم و تائوئیسم، ترجمه: محمد جواد گوهری، تهران، انتشارات روزنه، چ اول، 1378.
6_ داوری اردکانی، رضا، «ملاصدرا و همزبانی با فلسفه جدید» خردنامه صدرا، 1380، شماره24.
7_ راغب اصفهانی،  حسین بن محمد, المفردات فی غریب القران، تهران، کتابفروشی مرتضوی، چ دوم، 1362.
8_ زرین کوب، عبدالحسین، ارزش میراث صوفیه، تهران، انتشارات امیرکبیر، چ پنجم، 1362.
9_ زمخشری, محمود بن عمر, اساس البلاغه, بیروت, دارالصادر, 1344.
10_ شایگان، داریوش، هانری کربن و آفاق تفکر معنوی در اسلام ایرانی، ترجمه: باقر پرهام، تهران، نشر فرزان، چ دوم، 1373.
11_ طباطبائی، محمدحسین، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چ پنجم، 1375.
12_ عمید زنجانی، عباسعلی، مبانی و روش های تفسیر قرآن، تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، چ چهارم، 1379.
13_ فیض کاشانی، تفسیر الصافی، بیروت، موسسه الاعلمی للمطبوعات، ج1, بی تا.
14_ قونوی، صدرالدین، اعجاز البیان فی تأویل ام القرآن، حیدرآباد دکن، هند، چ اول، 1368 هـ .ق.
15_ ملاصدرا، الاسفار العقلیه الاربعه، بیروت، داراحیاء التراث العربی، ج2, 1410.
16_ ____، ایقاظ النائمین، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چ اول، 1361.
17_ ____، تفسیر القرآن الکریم، تحقیق محمد خواجوی، قم، انتشارات بیدار، چ اول، 1360.
18_ ____، رسائل فلسفی، تحقیق سیدجلال الدین آشتیانی، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چ دوم، 1362.
19_ ____، شرح اصول الکافی، تحقیق محمدخواجوی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چ اول، 1370.
20_ ____، مجموعه رسائل فلسفی، رساله شواهد الربوبیه، تحقیق حامد ناجی اصفهانی، تهران، انتشارات حکمت، چ اول، 1375.
21_ ____، مفاتیح الغیب، تحقیق محمد خواجوی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی، چ اول، 1363.
 22_ هانری، کربن، تاریخ فلسفه اسلامی، ترجمه: جواد طباطبائی، تهران، انتشارات کویر، چ اول، 1373.
CAPTCHA Image