دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

نظریه ملاصدرا درباره چگونگی پیدایش کثیر از واحد(نظام فیض)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار گروه الهیات دانشگاه شهید رجایی
چکیده
پیش از ملاصدرا دانشوران مسلمان مثل فارابی، ابن سینا و ... درباره نظام فیض سخن گفته اند: ملاصدرا در بعضی از آثار خویش از قبیل «المشاعر» به کلیات بحث نظام فیض اشاره کرده و در برخی از رسائل خویش مثل «اجوبه المسائل النصیریه»، نظام فیض را به شکل ثنایی و مشابه فارابی و در رساله «شواهد الربوبیه» و «المبدا و المعاد» به شکل ثلاثی و مشابه ابن سینا تقریر می کند- البته میان نظریه ملاصدرا با فارابی و ابن سینا علاوه بر شباهت، تمایزهایی هم وجود دارد - اما در رساله «الواردات القلبیه فی معرفه الربوبیه» از نظام مشایی کمی فاصله می گیرد و به نظام اشراقی نزدیک می شود و در کتاب «الشواهد الربوییه» و «الاسفار الاربعه»، نظام فیض را به صورت عرفانی تفسیر می کند. وجه ممیزه نظریه صدرا درباره نظام فیض با نظریه های حکیمان مشایی و اشراقی و عرفا، تاکید صدرا بر روی اصالت و تشکیک وجود است
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Assistant professor of Department of Shahid Rajaei University Abstract

نویسنده English

Einollah Khademi
Assistant professor of Department of Shahid Rajaei University Abstract
چکیده English

Prior to Molla Sadra, Muslim scholars such as Farabi, Ibn-e Sina and so on had talked about emanation system: Molla Sadra in some of his works such as "Al-Mashare" has pointed out generally the discussion of emanation system; besides, he stipulates emanation system in dual form and similar to Farabi in some of his treatises like "Adjwabah Al-Masael Al-Nasiriah" and in trilateral form and similar to Avicenna in the treatises like "Shavahed AI-Robubiah" and "Al- Mabda va Al-Maad — of course, there arc some discrepancies in additions to similarities between Molla Sadra's viewpoint and Farabi and Ibn-e Sina's viewpoint — However, in the treatise called "Al-Varedat Al-Qalabiah Fi Ma're fate Al-Roboubieh", emanation system slightly distances from peripateticist system and approaches illuminationist system, and in the book called "Al-Shavahed Al-Robubiah" and "Al-Asfar Al-Arbaah" emanation system is interpreted my stoically. There's a discrimination between Sadra's viewpoint on emanation system and the viewpoints of peripateticist and illurninationist Philosophers as well as mystics and that's Sadra's emphasis on originality and analogicity of being.

کلیدواژه‌ها English

emanation system
sphere
intellect
Soul
light
distributed being
منابع
1-      -آشتیانی،میرزامهدی، اساس التوحید، تهران، مولی،‌1360.
2-      آشتیانی، سید جلال الدین،‌شرح مقدمه قیصری بر فصوص الحکم، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، قم، چ دوم،‌زمستان1370.
3-      آملی، سید حیدر، نقد النقود معرفه الوجود، تهران، انتشاراتن علمی و فرهنگی و انجمن ایرانشناسی فرانسه، 1368.
4-      اخوان الصفا، رسائل اخوان الصفا، ج3، بیروت، دار صادر.
5-      ------، عقلانیت و معنویت، موسسه تحقیقات و توسعه علوم انسانی.
6-      ابت ترکه، تمهید القواعد، با مقدمه و تصحیح سید جلال الدین آشتیانی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران، چ دوم، 1360.
7-      ابن سینا، الشفاء الاهیات، تهران، ناصر خسرو، 1363.
8-      ----، الاشارات و التنبیهات، شرح خواجه نصیرالدین طوسی، ج3، تهران، دفتر نشر الکتاب، 1403.
9-      ------، المبدأ و النعاد، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، دانشگاه تهران، موسسه مطالعاتی دانشگاه مک گیل، چ اول، 1363.
10-  ابن فناری، مصباح الاانس فی شرح مفتاح الغیب الجمع و الوجود، فجر، 1363.
11-  ابن عربی، الفتوحات المکیه، 4 جلدی، بیروت، دار صادر.
12-  ابوالبرکات بغدادی، الکتاب المعتبر فی الحکمه، ج3، دانشگاه اصفهان، چ دوم، 1373.
13-  تفتازانی، شرح المقاصد، قم، منشورات الشریف الرضی.
14-  خادمی، عین الله، پیدایش کثیر از واحد( نظام فیض) از دیدگاه اخوان الصفا، مقالات و بررسی ها، ش75(2)،1383،شماره75(2).
15-  دشتکی، غیاث الدین، اشراق هیاکل النور لکشف ظلمات شواکل الغرور، تهران، مرکز نشر میراث مکتوب، 11382.
16-  رازی، فخر الدین، المباحثات المشرقیه، ج1، بیروت، دار الکتاب العربی، چ اول، 1401 ه ق.
17-  -----، المطالب العالیه، ج 4، بیروت، دار الکتاب العربی، 1407 ه ق.
18-  رازی، فخر رازی، طوسی، خواجه نصیر، شرح الاشارات، ج2، قم، منشورات مکتبه آیه الله العظمی مرعشی النجفی، 1403.
19-  رحیمیان، سعید، فیض و فاعلیت وجودی از فلوطین تا صدر المتالهین، قم، دفتر تبلیغات اسلامی، چ اول، 1381.
20-  (شیخ اشراق)، سهروردی، مجموعه مصنفات،‌المشارع المطارحات، تصحیح و مقدمه هتری کربن، ج1، انجمن اسلامی حکمت و فلسفه ایران، 1976.
21-  ----، مجموعه منصفات، التلویحات، تصحیح و مقدمه هنری کربن، ج1، تهران، انجمن اسلامیس حکمت و فلسفه ایران، 1977.
22-  -----، مجموعه منصفات ، رساله فی اعتقاد الحکما، تصحیح و مقدمه: هنری کربن ، ج2، انجمن اسلامی، حکت و فلسفه ایران،‌1977.
23-  ------، مجموعه مصنفات،‌یزدان شناخت، تصحیح: حسین نصر، ج3، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چ2، 1373.
24-  ---، مجموعه منصفات، اللمحات، تصحیح: نجفقلی حبیبی، ج4، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،‌چ سوم،‌تابستان1380.
25-  ------، مجموعه مصنفات،‌کلمه التصوف، تصحیح: نجفقلی حبیبی، ج4، تهران، پژوهشگاه علبوم انسانی و مطالعات فرهنگی، چ سوم.
26-  -------، مجموعه منصفات، پرتو نامه،  تصحیح: حسین نصر، ج3، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،‌چ2،‌1373.
27-  -------، مجموعه منصفات،‌یزدان شناخت،‌حسین نصر،‌ج3، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی،‌چ دوم، 1373.
28-  ------شیرازی، صدرالدین، مجموعه رسائل فلسفی، رساله اجوبه الممسائل النصریه، حکمت،‌پاییز1375.
29-  ------، مجموعه رسائل فلسفی،‌شواهد الربوبیه، حکمت، پاییز،‌1375.
30-  -------، المبدأ و المعاد، تهران، انجمن شاهنشاهی فلسفه ایران، 1976.
31-  ----، الواردات القلبیه فی معرفه الربوبیه، انجمن فلسفه ایران،‌شهریور1385.
32-  ------، شواهد الربوبیه، تعلیقات حاجی، مرکز نشر دلنشگاهی،‌1360.
33-  الاسفار الاربعه، ج2و7، قم، مصطفوی، 1368.
34-  ------، المشاعر،‌همراه با ترجمه بدیعالملک میرزا عمادالدوله، کتابخانه طهوری، چ دوم، 1363.
35-  شهرزوری، شمس الدین محمد، شرح حکمت الاشراق، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی(پژوهشگاه)1373.
36-  طوسی، خواجه نصیر، مصارع المصارع، قم،‌مکتبه آیه الله الظمی المرعشی النجفی،‌1405.
37-  -----، تلخیص المحصل، بیروت، دار الاضوائ، چ دوم، 1405.
38-  عزت بالی، د. مرقت، الاتجاه الاشراقی فی فلسفه ابن سینا، بیروت، دارالجلیل، چ اول، 1414.
39-  فارابی، کتاب السیاسه المدینه، بیروت، دار و مکتبه الهلال، الطبعه الاولی، 1969.
40-  -----آرائ اهل المدینه الفاضله و مضاداتها، بیروت، دار و مکتبه الهلال،2002.
41-  فاضل مقداد، ارشاد الالبین الی نهج المسترشدین، قم، منشورات مکتبه‌آیت الله العظمی المرعشی النجفی ، 1405.
42-  شیرازی، قطب الدین، شرح حکمت الاشراق، تهران، دانشگاه تهران، موسسه مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل، 1380
43-  قیصری، داوود بن محمد، مطلع فصوص الکلم فی معانی فصوص الحکم، ج1، دار الاعتصام الطبعه الاولی، جمادی الاول، 1416.
44-  گرگانی، سید شریف، شرح المواقف، ج4، قم،‌منشورات الرضی، چ اول، 1370.
45-  مدرس زنوزی، آقاعلی، بدایع الحکم، الزهرا، چ اول، پاییز 1376.
46-  لاهیجی، عبدالرزاق، شوارق الالهام، ج2،‌اصفهان،‌انتشارات مهدوی،
47-  -----، گوهر مراد،‌قم،‌انتشارات اسلامیه،1377.
 
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.