نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار دانشگاه آزاد واحد چالوس

چکیده

یکی از آراء ملاصدرا در مسئله علم و ادراک قیام صدوری ادراکات حسی و خیالی است. وی معتقد است نسبت نفس به ادراکات حسی و خیالیش, نسبت جاعل به مجعولش است. در نظر او نفس این دو دسته از صور ادراکی را ایجاد و ابداع می‌‌کند. در این خصوص لازم است دو مسئله بررسی شود: اولاً, جایگاه این مسئله در نظام فلسفی ملاصدرا, خصوصاً در نسبت با کل نظریه او در باب ادراک نیازمند تبیین است؛ ثانیاً, ملاصدرا مانند سایر فلاسفه اسلامی علم را اکتسابی می‌داند. از آن جا که فاقد شیء نمی‌تواند معطی آن باشد و از طرفی نفس با ادراک هر صورتی واجد آن می‌‌شود, با این پرسش مواجه می‌‌شویم که نفس چگونه می‌تواند علت و جاعل صور ادراکی باشد. پی‌گیری این مسئله در آثار ملاصدرا مشخص می‌‌کند آنچه غالباً به‌عنوان نظریه ادراک ملاصدرا فهمیده و ارائه می‌‌شود به صورتی است که تبیین اظهارات گوناگون و متفاوت ملاصدرا در باب ادراک و جمع بین آنها را دشوار و بلکه ناممکن می‌نماید. دراین مقاله تلاش می‌‌شود تبیین دیگری از نظریه ملاصدرا ارائه گردد و نشان داده شود نکته اساسی این نظریه عمدتاً مورد توجه نبوده است. سپس بر اساس تبیینی که از ادراک, صورت می‌‌گیرد مسئله مربوط به قیام صدوری پاسخ داده شود. 

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Perception Theory in Mulla Sadra's Philosophy and Subsistence of Issuing

نویسنده [English]

  • Ahmad Asgari

Assistant Professor, Chalous Branch, Azad University

چکیده [English]

One of Mulla Sadra's thoughts on the subject of perception is that the subsistence of sensible and imaginal perceived forms by the mind is a subsistence of issuing (qiyam-e-soduri) and not subsistence of inhering (qiam-e-holuli). According to this idea our minds do not accept forms, but bring them to existence. To begin with, what's the position of this idea in his theory of knowledge, and how does this thought cohere with his principles and philosophy? Secondly, he rejects innate knowledge for humans and acknowledges that we gain it. Therefore how can our mind that is to come by intelligible forms, creat them? In this article, by giving a different and not quite new account of Mulla Sadra's theory of knowledge, I deal with the problem of subsistence of issuing.

کلیدواژه‌ها [English]

  • : Unification
  • Forms
  • Subsistence of Issuing
  • Multiplicity within Unity
  • Unity within Multiplicity
منابع:
1-    ابراهیمی دینانی, غلامحسین, وجود رابط و مستقل در فلسفه اسلامی, موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران, ویرایش دوم, 1383.
2-     _______, قواعد کلی فلسفی در فلسفه اسلامی, جلد دوم, مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی, چاپ دوم, 1372.
3-    جوادی آملی, عبداله, رحیق مختوم, بخش چهارم از جلد اول. بی تا.
4-     حائری یزدی, مهدی, کاوش­های عقل نظری, انتشارات امیرکبیر, 1361.
5-    _______,اتحاد عاقل و معقول, مقالات و بررسیها, دفتر 39-38, 1403/1362.
6-    _______,علم حضوری و علم حصولی, ترجمه سید محسن میری (حسینی), فصلنامه ذهن, شماره 1, سال اول, 1379.
7-    رفیعی قزوینی, سید ابوالحسن, اتحاد عاقل به معقول, انتشارات علمی و فرهنگی, 1362.
8-    سبزواری, حاج ملا هادی, شرح منظومه, الالهیات بالمعنی الاخص, به اهتمام مهدی محقق, دانشگاه تهران, 1368.
9-    ______,شرح منظومه,امور عامه,به اهتمام مهدی محقق و توشیکو ایزوتسو, دانشگاه تهران, 1369.
10- طباطبایی, محمد حسین, نهایه الحکمه, مؤسسه نشر اسلامی, 1415 ق.
11- علیزاده,‌ بیوک, مبانی نظریه اتحاد عاقل و معقول, پژوهشنامه متین, شماره 17.
12- ملاصدرا, الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه (9 جلد), دار احیاء التراث العربی, بیروت, 1999 م.
13- ______, الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه, تصحیح سید جلال الدین آشتیانی, اوفست از چاپ دوم مرکز دانشگاهی نشر, 1360.
14- ______, شرح رساله المشاعر, تصحیح سید جلال الدین آشتیانی, مؤسسه انتشارات امیرکبیر, 1376.
15- ______, المبدأ و المعاد فی الحکمه المتعالیه, تصحیح محمد ذبیحی و جعفر شاه نظری, انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا, 1381.
16- ______, مجموعه رسائل فلسفی صدرالمتألهین, به تحقیق و تصحیح حامد ناجی اصفهانی, انتشارات حکمت, چاپ سوم, 1385
17- حکمت, چاپ سوم, 1385.
CAPTCHA Image