«فیلسوف ضد فلسفه» بررسی و نقد آراء «ریچارد رورتی» دربارﺓ‌ فلسفه

تقوی, سید محمدعلی

«فیلسوف ضد فلسفه» بررسی و نقد آراء «ریچارد رورتی» دربارﺓ‌ فلسفه

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

سید محمدعلی تقوی

استادیار علوم سیاسی دانشگاه فردوسی مشهد

چکیده

از نظر رورتی، فلسفه به معنای جستجوی عینیت ابزاری بود که در دوران روشنگری به کمک غربیان آمد تا از نگرش‌های مذهبی قرون وسطی رهایی یابند؛ و حال که آن مقصود محقَّق شده است، باید از فلسفه و جزمیت‌های آن رهایی یافت. رورتی با نقد بنیان‌گرایی در فلسفة غرب مدعی است که نمی‌توان نظامی فلسفی بر بنیان‌های قابل قبول برای همگان بنیاد نهاد، و سپس به استنتاج هنجارهای اخلاقی از آن مبادرت ورزید. فلسفه هیچ کمکی به تفکیک سره از ناسره در عرصة‌ اخلاق و سیاست نمی‌کند. اعتبار ارزش‌های اخلاقی و سیاسی در عمل و آنگاه که به تسهیل زندگی انسان‌ها و همزیستی ایشان مدد رسانند آشکار خواهد شد. تنها کاری که از فلسفه می‌توان انتظار داشت آن است که شهودات اخلاقی رایج در یک جامعه را به شکلی نظام‌مند خلاصه کند، به توجیه عملی بپردازد که ما یا موکّلانمان تصمیم به انجام آن گرفته‌ایم، داوری‌های ما در حوزه‌های مختلف معرفت را با هم سازش دهد، و در نهایت آنکه پیامد تلفیق اندیشه‌های مختلف را پیش‌بینی کند. ‌اما این پرسش مطرح می‌شود که آیا رورتی با کنار گذاردن فلسفه از امر توضیح و تبیین ارزش‌های اخلاقی و سیاسی، ما را از ابزار تحلیلی ارزشمندی برای تشخیص کاستی‌ها و نابرابری‌های موجود در عملکرد یک جامعه محروم نساخته است؟

کلیدواژه‌ها

ریچارد رورتی

فلسفه

ضدبنیان‌گرایی

پست‌مدرنیسم

نظریة معرفتی بازنمایی

عنوان مقاله English

A Philosopher against Philosophy: An Examination of Richard Rorty's Account of Philosophy

نویسنده English

Seyed Mohammad Ali Taghavi

Assistant Professor of Political Science, Ferdowsi University of Mashhad

چکیده English

Richard Rorty claims that, during the Enlightenment, philosophy helped the West get rid of medieval religious beliefs, and now it is time to get rid of philosophy and its dogmas too. Attacking foundationalism, he argues that we cannot devise a philosophical system on foundations that are certain and evident for all, and then deduce certain values and norms from it. Philosophy cannot be of any help for making a distinction between warranted and unwarranted assertions in morality and politics. The validity of moral and political values can only be shown pragmatically, when they make human life and coexistence easier in practice. Philosophy at the most can summarize systematically our culturally influenced intuitions, reconcile our judgments in various areas of knowledge, predict the consequences of combining certain strands of thought, and finally provide an argument for whatever we or our clients have decided to do. It may be asked whether Rorty, by separating philosophy from politics, has not deprived us from a valuable tool for recognising and criticising deficiencies and inequalities in a society. In this paper, first, Rorty's educational and professional background in philosophy is reviewed. Then, his arguments against philosophy, in general and Western philosophy, in particular, are mentioned briefly. Finally, the functions of philosophy from his point of view are discussed.

کلیدواژه‌ها English

Richard Rorty

Philosophy

Post-Modernism

Anti-Foundationalism

Representationalism

منابع
1. باقری، خسرو، نوعمل‌گرایی و فلسفه تعلیم و تربیت: بررسی پیامدهای دیدگاه ویلارد کواین و ریچارد رورتی در تعلیم و تربیت، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1386.
2. رورتی، ریچارد، فلسفه و امید اجتماعی. عبدالحسین آذرنگ و نگار نادری، تهران، نشر نی، 1386.
3. رورتی، ریچارد، سخنرانی ریچارد رورتیدر ایران، سایت اینترنتی: www.nilgoon.org، 1383.
  1. Beiner, Ronal. "Richard Rorty’s Liberalism", Critical Review, vol. 7, 1993, no. 1, pp. 15-31.
  2. Cleveland, Timothy, "The Irony of Contingency and Solidarity", The Journal of The Royal Institute of Philosophy, Vol. 70, April 1995, No. 272, pp. 217-41.
  3. Festenstein, Matthew, Pragmatism and Political Theory, Cambridge: Polity Press, 1997.
  4. Geras, Norman, Solidarity in the Conversation of Humankind: The Ungroundable Liberalism of Richard Rorty, Verso: London and New York, 1995.
  5. Honderich, Ted (ed.), The Oxford Companion to Philosophy, Oxford University Press, 1995.
  6. Lutz, Mark J., "Socratic Virtue in Post-modernity: The Importance of Philosophy for Liberalism", American Journal of Political Science, vol. 41, 1997, no. 4, pp. 1128-49.
  7. Rorty, Richard, "The Fire of Life", Poetry Magazine, 2007.
  8. Rorty, Richard, "Human Rights, Rationality, and Sentimentality", inStephen Shute and Susan Hurley (eds.), On Human Rights: The Amnesty Lectures 1993, New York: Basic Books, pp. 111-34.
  9. Rorty, Richard, Achieving Our Country, Cambridge, Massachusetts: Harvard University Press, 1998a.
  10. Rorty, Richard, Consequences of Pragmatism, Brighton: The Harvester Press, 1982.
  11. Rorty, Richard, Contingency, Irony, and Solidarity, Cambridge: Cambridge University Press, 1989.
  12. Rorty, Richard, Objectivity, Relativism, and Truth: Philosophical Papers, vol. 1. Cambridge: Cambridge University Press, 1991.
  13. Rorty, Richard, Philosophy and the Mirror of Nature, Oxford: Basil Blackwell, 1980.
  14. Rorty, Richard, Take Care of Freedom and Truth Will Take Care of Itself: Interviews with Richard Rorty, Stanford: Stanford University Press, 2006.
  15. Rorty, Richard, Truth and Progress: Philosophical Papers, vol. 3, Cambridge: Cambridge University Press, 1998b.
  16. Taylor, Charles, "Rorty in the Epistemological Tradition", in Alan R. Malachowski (ed.), Reading Rorty: Critical Responses to "Philosophy and the Mirror of Nature" (and beyond), Basil Blackwell: London and New York, 1990.