دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

تأملی بر تاریخ‌سازی‌های تئولوژیک

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار فلسفه دانشگاه آزاد اسلامی
چکیده
این مقاله در صدد است تا نشان دهد که چگونه نظام‌های نظری تئولوژیک، که در حول و حوش همة ادیان تاریخی شکل می‌گیرند - و لذا باید میان این نظام‌های نظری با روح اصلی و معنوی ادیان به تمایزی بنیادین قائل بود - تاریخ و شخصیت‌ها و رویدادهای تاریخی را در چارچوب اعتقادی خویش تفسیر کرده، و از تاریخ «آن‌گونه که باید باشد»، و نه «آن‌گونه که هست» سخن می‌گویند. همین امر، یعنی وفاداری به نظام‌های تئولوژیک مورد پذیرش یک قوم یا یک گروه، سبب می‌گردد که معتقدان به یک نظام‌ تئولوژیک - درست همچون پیروان نظام‌های ایدئولوژیک در دورة جدید - مواجهه‌ای ابزاری با تاریخ و رویدادهای آن داشته، از تاریخ نه به منزلة یک منبع مهم معرفتی، بلکه به عنوان ابزاری به منظور استخراج پاره‌ای از مؤیدات تاریخی به منظور اثبات باورهای اعتقادی خود و لذا نادیده گرفتن همة مواردی که ناقض باورهای آنان است، بهره جویند. لذا تفسیرهای یکسویة معتقدان به نظام‌های تئولوژیک را باید، به دلایل سرشت نحوة تفکر تئولوژیک و ویژگی‌های آن، یعنی به جهت اوصافی چون جدلی بودن، دوری بودن، سیستم‌ساز بودن، گزافی و دلبخواهانه بودن، دوگانه‌انگاری و ... ، بیش از آنکه گزارشی از تاریخ تلقی کنیم، باید به منزلة نوعی «تاریخ‌سازی» و حتی نوعی «دروغ‌ مقدس» تلقی کنیم. باید توجه داشت که تعابیری چون «تاریخ‌سازی» یا «دروغ مقدس» را به‌هیچ‌وجه نباید به عنوان اموری کاملاً آگاهانه و در معنایی اخلاقی، بلکه باید به مثابه اموری ناخودآگاه و به منزلة خطایی معرفتی فهم کرد. به تقدیر، در نظام‌های تئولوژیک، تاریخ به منزلة یک منبع معرفتی اساسی از دسترس معتقدان به این نظام‌ها خارج می‌شود.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Reflections on Theological History-Making

نویسنده English

Bijan Abdolkarimi
Assistant Professor of Philosophy, Islamic Azad University
چکیده English

The Article seeks to demonstrate how theological theoretical systems ــ which formed around many historical religions and therefore, we must distinguish between the theoretical systems and the main and intellectual esprits of the religions themselves‌ that interpret history and historical events and personalities on the base of their frameworks of belief. They speak about the history as it must be and not as it is. For this reason, namely because of the commitment to a theological system, its believers, as well as followers of an ideology in modern time, have an instrumentalistic approach to history and its events and use history not just as an essential source for knowledge but as an instrument, in order to find some historical confirmations of their believes. In this approach to history, it is easily denied all historical cases which refute their believes.Because of the theological aspect and its characteristics, namely being polemic, circle, arbitrary, dualistic, and system-maker, the partial interpretations of the believers of theological systems must be conceived as a kind of "history-making" or "forging holy lies". But it must be attended that the expressions like "history-making" or "forging holy lies" must by no means conceived as attentive and moral  actions, but as an unconscious action and a epistemic failure. However, in theological systems we lose history a main source of our knowledge.          

کلیدواژه‌ها English

Theology
Religion
History
Historicity
History-Making
Forging Holy Lies
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.