دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

بازخوانی انتقادی نظریه قیام حلولی ابن سینا

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
2 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه زنجان، زنجان، ایران.
چکیده
مقاله حاضر به بررسی انتقادی نظریه قیام حلولی پرداخته و در صدد است تا حد امکان تبیین روشن تری از آن ارائه نماید. در این راستا ابتدا به بررسی ماهیت نفس و رابطه آن با قوای خود پرداخته و ضمن تحلیلِ مقوله ادراک از منظر ابن سینا، کاستی های این نظریه تبیین می گردد. بر همین اساس به نظر می رسد نظریه قیام حلولی ابن سینا که مبتنی بر حصول صور و انطباع آن ها در نفس است، با چالش هایی جدی روبروست. بر اساس مبانی ابن سینا، برای تحقق ادراک حسی از حیث کیفیت و نیز نحوه حصول صورت در قوای حسی، نمی‌‌‌توان وجهی سازوار و معقول یافت؛ چرا که کیفیت انطباع و نیز ایجاد صورتی شبیه صورت محسوس و فرآیند دقیق آن، به نحو ایجابی و واضح ذکر نشده و علاوه بر آن، با توجه به آنکه در این نظام، مساله نفسِ مجرد و نیز ارتباط آن با قوای مادی، فاقد تبیینی روشن و منسجم است، لذا حصول صورت ادراکی برای نفس و حلول آن در نفس نیز قابل تبیین نمی‌باشد. بنابراین به نظر می‌رسد نظریه ادراکِ مبتنی بر قیام حلولیِ ابن سینا از انسجام و سازواری لازم برخوردار نبوده و در تبیین چگونگی حصول ادراکات حسی، خیالی و عقلی برای نفس، فاقد کارآمدی لازم است.
کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله English

Critical re-reading of Avicenna’s theory of Immanent consolidation

نویسندگان English

Azizeh Ghaemi Gargari 1
Sahar Kavandi 2
1 PhD student in Islamic Philosophy and Theology, Zanjan University, Zanjan, Iran.
2 Associate Professor, Department of Islamic Philosophy and Theology, Faculty of Literature and Humanities, Zanjan University, Zanjan, Iran.
چکیده English

This article examines critically theory of Immanent consolidation and seeks to provide a clearer explanation as possible. In this regard, first here are examined the nature of the soul and its relationship with its forces and while analyzing the category of perception from Avicenna’s point of view, the short comings of this theory are explained. Accordingly, it seems that Avicenna' s theory of Immanent consolidation which is based on obtaining forms and their impressions in the soul, faces serious challenges. According to Avicenna’ s principles for the realization of sensory perception in terms of quality and also how to achieve the form in the sensory powers, cannot be found a consistent and reasonable aspect, because the quality of impression as well as creating a form similar to a sensible form and its exact process is not positively and clearly mentioned and in addition, due to the fact that in this system the problem of the abstract soul and its relationship with material forces lacks a clear coherent explanation, so obtaining a perceptual form for the soul and its immanention in the soul cannot be explained. Therefore, it seems that the theory of perception based on Avicenna' s Immanent consolidation does not have necessary coherence and adaptation and is not effective in explaining how to achieve sensory, imaginary and intellectual perceptions.

کلیدواژه‌ها English

Avicenna
perception
impression
faculties of soul
Immanent consolidation
soul
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. الاشارات و التنبیهات مع شرح للمحقق الطوسی. قم: نشر البلاغه، 1375.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. التعلیقات، تحقیق عبدالرحمن بدوی. بیروت: مکتبة الاعلام الاسلامی، 1404.
 ابن‌سینا، حسین بن عبدالله.  الشفاء (الهیات). تحقیق سعید زاید. قم: مکتبة آیةالله المرعشی، 1404 الف.
 ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. رساله فی الادویه القلبیه. بی‌جا، 1404 ب.
 ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. رساله احوال نفس. مقدمه و تحقیق از فواد الاهوانی. پاریس: دار بیبلیون، 2007م.
 ابن‌سینا، حسین بن عبدالله. رساله نفس. مقدمه و حواشی و تصحیح موسی عمید. چاپ دوم، همدان: دانشگاه بوعلی‌سینا، 1383.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله.  المبداء و المعاد. به اهتمام عبدالله نورانی. چاپ اول، تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی، 1363.
ابن‌سینا، حسین بن عبدالله.  النجاة من الغرق فی بحر الضلالات. مقدمه و تصحیح محمدتقی دانش‌پژوه. چاپ دوم، تهران: دانشگاه تهران، 1379.
 ابن‌سینا، حسین بن عبدالله.  النفس من کتاب الشفاء. تحقیق حسن حسن‌زاده آملی. چاپ پنجم، قم: بوستان کتاب، 1395.
ذوالحسنی، فرزانه. «جایگاه معرفت‌شناختی عقل عملی نزد ابن‌سینا»، دو فصلنامه علمی پژوهشی حکمت سینوی 18، ( بهار و تابستان 1393): 5-17.
کریمیان صیقلانی، علی، هاجر حسایی راد. «نقش روح بخاری در ارتباط نفس با بدن در علم النفس فلسفی ابن‌سینا»، فصلنامه پژوهش‌های اعتقادی کلامی 5، شماره 23 (1395): 77-94.
ملاصدرا. مفاتیح الغیب. تصحیح، تحقیق، مقدمه دکتر نجفقلی حبیبی. چاپ اول، تهران: بنیاد حکمت صدرا، 1386.
میری، محمد. «روح بخاری در فلسفه اسلامی و در حکمت معاصر»، حکمت معاصر پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی 5، شماره سه (1393): 81-99.
 ناییجی، محمدحسین. ترجمه و شرح کتاب نفس شفا. چاپ اول، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی، 1378.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.