دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

واکاوی اندیشه فاعلیت در حکمت مشاء

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 فارغ‌التحصیل سطح چهار حوزه علمیه قم، قم، ایران.
2 استادیار، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه آیت اللّه‌العظمی بروجردی، بروجرد، ایران.
چکیده
اصل فاعلیت زیر بنای هستی‌شناختی فلسفه مشاء است و به نظر می‌رسد تفسیر سینوی از علیت فاعلی در رابطه وجودی میان کلیه مبادی عالیه و موجودات سافل از قبیل رابطه هستی‌شناختی میان باری تعالی و نظام آفرینش و رابطه وجودی میان نفس مجرد انسانی و قوای آن تأثیر گذر بوده است. فاعلیتِ مبتنی بر سنخیت میان علل و معالیل فاعلی، رابطه ماهوی و کثرت تباینی انعزالی میان این واقعیات عینی را به کلی منتفی کرده و تشکیک و تفاضل وجودی میان آنها را به اثبات می‌رساند. البته مطابق با قواعد کلان هستی‌شناختی فاعلیت، مقتضی وجود متغایر غیر بیگانه علت و معلول است و مبادی عالی را موجود مغایر و غیر بیگانه از معالیل شان می‌کند و به معالیل وجود رابطی می‌بخشد. بدین ترتیب وحدت شخصی وجود علت و کثرت شأنی معلول در حکمت سینوی قابل اثبات نیست بلکه نوعی وحدت تشکیکی به معنای وحدت وجود و کثرت موجود در بخشی از مباحث هستی‌شناختی مانند خداشناسی و انسان‌شناسی او و همفکرانش یافت می‌شود.
کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله English

Analyzing the idea of ​​agency in hekmat masha

نویسندگان English

Hosein Pazhouhandeh 1
Reza Ramazani 2
1 Graduated from the 4th level of Qom Seminary, Qom, Iran.
2 Assistant Professor, Faculty of Humanities, Ayatollah Ozma Borujerdi University, Borujerd, Iran.
چکیده English

The principle of agency is the ontological foundation of Masha's philosophy and it seems that the interpretation of Sinavi's agential causation is in the existential relationship between all supreme principles and subaltern beings, such as the ontological relationship between the burden of transcendence and the system of creation and the existential relationship between the single human sou l. And its powers have been the influence of passage. The causality based on the causality between the causes and causal factors completely excludes the substantive relationship and the plurality of isolation between these objective facts and proves the doubt and existential difference between them. Of course, according to the macro-ontological rules of agency, it is necessary to have non-alien variables of cause and effect, and it makes supreme principles non-alien and non-alien from their causes and gives relational existence to the causes. In this way, the personal unity of the existence of the cause and the multiplicity of the quality of the effect cannot be proven in Sinavi's wisdom, but a kind of constructive unity, meaning the unity of existence and the existing multiplicity, can be found in some of the ontological topics such as theology and anthropology of him and his co-thinkers.

کلیدواژه‌ها English

Effectiveness
Effective cause
Unity of creation
Isolation contrast
Theology
Anthropology

سیاهه منابع

الف- منابع فارسی:
آشتیانی، سید جلال‌الدین. هستی ازنظر فلسفه و عرفان. چاپ سوم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه، ۱۳۷۶.
آل‌یاسین، جعفر. الفارابی فی حدوده و رسومه. چاپ اول. بیروت: عالم الکتب، ۱۴۰۵.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. الشفاء، الطبیعیات. تحقیق: سعید زاید. جلد ۲. قم: مکتبة مرعشی، ۱۴۰۴.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. الشفاء، الاهیات. تحقیق: سعید زاید. قم: مکتبة مرعشی، ۱۴۰۴.
 ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. الشفاء، المنطق. تحقیق: سعید زاید. قم: مکتبة مرعشی، ۱۴۰۴.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. النجاة من الغرق فی بحر الضلالات. چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۷۹.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. التعلیقات. بیروت: مکتبة الاعلام الاسلامی، ۱۴۰۴.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. المبدأ و المعاد. چاپ اول. تهران: مؤسسه مطالعات اسلامی، ۱۳۶۳.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. رسائل ابن‌سینا. قم: بیدار، ۱۴۰۴.
ابن‌سینا، حسین‌بن‌عبدالله. المباحثات. چاپ اول. قم: بیدار، ۱۳۷۱.
الترکه، صائن‌الدین علی. تمهید القوائد. تصحیح و تعلیقة: حسن حسن‌زاده آملی. چاپ دوم. قم: ناشر الف لام میم، ۱۳۸۶.
الرازی، فخرالدین. المباحث المشرقیة فی علم الالهیات و الطبیعیات. چاپ دوم. جلد ۲. قم: بیدار، ۱۴۱۱.
الرازی، قطب‌الدین. المحاکمات بین شرحی الاشارات. چاپ اول. جلد ۳. قم: البلاغة، ۱۳۷۵.
السبزواری، هادی‌بن‌مهدی. شرح المنظومه. چاپ اول. جلد ۲ و ۴ و ۵. تهران: ناب، ۱۳۶۹.
السبزواری، هادی‌بن‌مهدی. شرح الأسماء الحسنی. تصحیح و تحقیق: نجفقلی حبیبی. چاپ اول. تهران: دانشگاه تهران، ‌۱۳۷۲.
السبزواری، هادی‌بن‌مهدی. التعلیقات علی‌الشواهدالربوبیة. چاپ دوم. مشهد: المرکز الجامعی‌للنشر، ۱۳۶۰.‌
السبزواری، هادی‌بن‌مهدی. أسرار الحکم فی المفتتح و المختتم. تصحیح: کریم فیضی. قم: مطبوعات دینی، ۱۳۸۳.
الفارابی، ابونصر محمدبن‌محمد. فصوص الحکم. تحقیق: محمدحسن آل‌یاسین. چاپ دوم. قم: بیدار، ۱۴۰۵.
الکاشانی، الفیض. اصول المعارف. تعلیق و تصحیح و مقدمه: سید جلال‌الدین آشتیانی. چاپ سوم. قم: دفتر تبلیغات اسلامی، ۱۳۷۵.
بهمنیار، ابن‌المرزبان. التحصیل. تصحیح و تعلیقه: مرتضی مطهری. چاپ دوم. تهران: دانشگاه تهران، ۱۳۷۵.
حسن‌زاده آملی، حسن. عیون‌مسائل‌النفس‌وسرح العیون فی شرح العیون. چاپ دوم. تهران: امیرکبیر، ۱۳۸۵.
جوادی آملی، عبدالله. رحیق مختوم؛ شرح حکمت متعالیه. تدوین حمید پارسانیا. چاپ سوم. جلد ۱. قم: اسراء، ۱۳۸۶.
جوادی آملی، عبدالله. عین نضّاح (تحریرتمهید القواعد). تحقیق و تنظیم: حمید پارسانیا. چاپ اول. جلد ۳. قم: اسراء، ۱۳۸۷.
صدرالدین شیرازی، محمدبن‌ابراهیم. الحکمه المتعالیه فی الاسفار الاربعه العقلیه. تعلیقة ملاهادی سبزواری و...، چاپ سوم. جلد ۱ و ۲ و ۳ و ۶ و ۸. بیروت: دارالاحیاء التراث، ۱۹۸۱.
صدرالدین شیرازی، محمدبن‌ابراهیم. الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. تصحیح و تعلیقة: سید جلال‌الدین آشتیانی. چاپ دوم. مشهد: المرکز الجامعی للنشر، ۱۳۶۰.
کرد فیروزجایی، یار علی. حکمت مشاء. چاپ اول. قم: حکمت اسلامی، ۱۳۹۳.
مطهری، مرتضی. مجموعه آثار شهید مرتضی مطهری. جلد ۶. تهران- قم: صدرا، ۱۳۶۸.
نصیرالدین طوسی، محمدبن‌محمد. شرح الاشارات و التنبیهات. چاپ اول. جلد ۳. قم: البلاغة، ۱۳۷۵.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.