دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دوفصلنامۀ علمی هستی و شناخت

دو مغالطه در اخلاق کاربردی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
سیدمحسن اسلامی
استادیار، گروه فلسفه، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران، ایران.
10.22096/ek.2026.2084005.1618
چکیده
در اینجا دو مغالطه ساده در اخلاق کاربردی را معرفی می‌کنم: (۱) مغالطه مبناگرایی و (۲) مغالطه عقل‌گریزی. منظور از «مغالطه» مانورهایی در روند بحث است که نسبتاً پرتکرارند و می‌توانند رهزن باشند. بخشی از سؤالاتی که در فلسفه اخلاق به آنها می‌پردازیم راجع به وضع وظیفه‌شناختی اعمال خاص است. در این موارد، هدف این نیست که سرشت هنجاریت اخلاقی را بکاویم یا درکی از اصول عام اخلاقی (اگر چنین اصولی در کار باشند) حاصل کنیم، بلکه می‌خواهیم درباره موارد جزئی‌تر و نزدیک‌تر به عمل داوری کنیم. بدین ترتیب، اینطور نیست که همواره براساس نظریه‌های اخلاقی راجع به مصادیق عملی داوری کنیم؛ برعکس، حتی در نظریه اخلاقی نیز بخشی از استدلال‌ها از موارد جزئی‌تر به دست می‌آید. با این مقدمه، مغالطه مبناگرایی این است که در میانه بحثی در اخلاق کاربردی بحث از مبانی، یا دست‌کم مبانی بعید، پیش کشیده شود. مغالطه عقل‌گریزی این است که در میانه بحثی در اخلاق کاربردی ادعای عقل‌گریزی موضوع بحث یا اخلاق به‌طور کلی طرح شود. نظر به نکاتی مقدماتی درباره اخلاق کاربردی، این دو مانور در بحث مغالطی هستند.
کلیدواژه‌ها
اخلاق کاربردی
مغالطه
دین و اخلاق
معرفت‌شناسی اخلاقی
روش‌شناسی اخلاق

موضوعات

عنوان مقاله English

Two Fallacies in Applied Ethics

نویسنده English

Seyyed Mohsen Eslami
Assistant Professor, Department of Philosophy, Faculty of Humanities, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran.
چکیده English

I introduce two common fallacies in applied ethics: (1) the fallacy of foundationalism and (2) the fallacy of reason-aversion. By “fallacy” I mean a type of argumentative move that is rather widespread in debate yet misleading. Some questions we address in moral philosophy concern the deontological status of specific actions. In such cases, the aim is not to inquire into ethical normativity in general or to discover overarching moral principles (if any), but rather to assess particular actions that are closer to practice. Accordingly, it is not the case that we always judge specific cases on the basis of ethical theories. On the contrary, even when evaluating ethical theories, we sometimes argue from particular cases. This being said, the fallacy of foundationalism involves insisting on priority of fixing foundational questions in the midst of an applied ethical debate. The fallacy of reason-aversion involves dismissing the issue under discussion as reason-averse. I explain why both moves are fallacious considering what applied ethics is.

کلیدواژه‌ها English

applied ethics
fallacy
religion and morality
moral epistemology

سیاهه منابع

الف- منابع فارسی:
اسلامی اردکانی، سید حسن. «دو استدلال اخلاقی بر ضد مصرف گوشت صنعتی»، پژوهش‌های اخلاقی ۹ و ۱۰ (۱۳۹۱): ۲۶۷- 291.
اسلامی، سید محسن. «تحلیل سه‌سطحی نظریه‌های خیریه: مطالعه موردی دیگردوستی مؤثر»، مطالعات وقف و امور خیریه 3، شماره 2 (۱۴۰۴): 1-20.
بوت، اریک آر. اخلاق سوت‌زنی. ترجمه ایمان عباس‌نژاد. تهران: مؤسسه فرهنگی سروش مولانا، ۱۴۰۱.
جیمیسن، دیل. «شگل‌گیری اخلاق عملی» در: تاریخ فلسفه اخلاق: دستنامه آکسفورد، ویراسته راجر کریسپ، جلد 3، ترجمه حسن میانداری، ۱۳۷۳- ۱۴۰۷. تهران: هرمس، 1402.
شیفرلندو، راس. اخلاق‌شناسی نوین: نظریه‌های اخلاقی. ترجمه ابوالقاسم فنائی و ایمان عباس‌نژاد. تهران: مؤسسه فرهنگی سروش مولانا، 1400.
کانت، ایمانوئل. «درباب حق پنداری دروغ‌گفتن به انگیزه‌های انسان‌دوستانه» در: دروغ مصلحت‌آمیز: بحثی در مفهوم و گستره آن اسلامی، ویراستار: سید حسن اردکانی، 467-473. قم: بوستان کتاب، 1382.
ویتگنشتاین، لودویگ. در باب یقین. ترجمه مالک حسینی. تهران: هرمس، 1387.
ب- منابع لاتین:
Blumenthal-Barby, Jennifer, Sean Aas, Dan Brudney, Jessica Flanigan, S. Matthew Liao, Alex London, Wayne Sumner, and Julian Savulescu. “The place of philosophy in bioethics today.” The American Journal of Bioethics 22, no. 12 (2022): 10-21.
d'Arms, Justin, and Daniel Jacobson. “The moralistic fallacy: on the'appropriateness' of emotions.” Philosophical and Phenomenological Research 61, no. 1 (2000): 65-90.
 Dworkin, Gerald. “Paternalism.” In Morality and the Law, edited by Richard A. Wasserstrom, 107-126. Belmont, CA: Wadsworth, 1971.
Eslami, Seyyed Mohsen. “Pro Tanto Wrongness and the Case of Whistleblowing.” Res Publica 29, no. 3 (2023): 521-529.
Kagan, Shelly. Normative Ethics. Boulder, CO: Westview Press, 1998.
Lemos, Noah. An Introduction to the Theory of Knowledge. Cambridge: Cambridge University Press, 2007.
McPherson, Tristram. Epistemology and Methodology in Ethics. Cambridge: Cambridge University Press, 2020.
Moore, G. E. “A Defence of Common Sense.” In Philosophical Papers, 32-59. London: Allen & Unwin, 1959.
Moore, G. E. Principia Ethica. Cambridge: Cambridge University Press, 1903/1993.
Norcross, Alastair. “Puppies, pigs, and people: Eating meat and marginal cases.” Philosophical perspectives 18 (2004): 229-245.
Pritchard, Duncan. “Hinge commitments and trust.” Synthese 202, no. 5 (2023): 1-20.
Schüklenk, Udo, and Peter Singer. Bioethics: An Anthology. 4th edition. Hoboken, NJ: Wiley Blackwell, 2021.
Singer, Peter. “Famine, Affluence, and Morality.” Philosophy and Public Affairs 1, no. 3 (1972): 229-243.
Temkin, Larry S. Being Good in a World of Need. Oxford: Oxford University Press, 2022.
Vander Nat, Arnold. Simple Formal Logic: with Common Sense Symbolic Techniques. New York: Routledge, 2010.
ارسال نظر در مورد این مقاله
نام را وارد کنید.
نشانی پست الکترونیکی را به درستی وارد کنید.
وابستگی سازمانی را به درستی وارد کنید.
توضیحات را وارد کنید (حداقل 50 حرف)
CAPTCHA Image
شناسه امنیتی را به درستی وارد کنید.